چه ملك او باشد يا استيجارى يا استعاره‌اى بلكه يا غصبى باشد، بايد آن را به ساكن خانه معرفى نمايد؛ پس اگر ادعاى ملكيت آن را بنمايد مال او مى‌باشد بنابراين، بايد بدون بيّنه، به او ردّ نمايد. و اگر بگويد: «نمى‌دانم» پس جريان اين حكم، اشكال دارد. و اگر آن را از خود نفى كند احوط آن است كه حكم لقطه بر آن جارى شود و احتياط بيشتر از آن اجراى حكم مجهول المالك است؛ پس بعد از يأس از مالك، آن را صدقه بدهد.

(٢)

مسأله ٣٤- اگر چيزى را در درون حيوانى كه از ديگرى به او منتقل شده، پيدا كند

پس اگر غير از ماهى باشد مانند گوسفند و گاو، بايد آن را به صاحب سابقى آن معرفى نمايد پس اگر آن را ادعا كرد، به او داده مى‌شود. و همچنين است احتياطا اگر بگويد: «نمى‌دانم»، اگر چه اقوى آن است كه مال يا بنده‌اش مى‌باشد. و اگر آن را انكار كند، مال يا بنده است. و اگر چيزى را- لؤلؤ باشد يا غير آن- در درون ماهى كه آن را خريده است، پيدا كند مال او مى‌باشد.

و ظاهرا حيوانى كه سابقا مالك نداشته باشد غير از ماهى، در حكم ماهى مى‌باشد؛ كما اينكه آهويى را شكار كند پس در درون آن چيزى را پيدا كند، اگر چه احوط، اجراى حكم لقطه يا مجهول المالك بر آن است.

(٣)

مسأله ٣٥- اگر در خانه‌اش كه ساكن است چيزى را پيدا كند و نداند كه مال خودش است يا مال ديگرى است‌

پس اگر غير او داخل خانه نشده باشد يا تك‌تكى از مردم اتفاقا وارد آن شده باشند مانند اندرونى خانه كه براى اهل و عيالش آماده است، پس آن چيز، مال او مى‌باشد و اگر از آن (جاهايى) باشد كه مردم در آن تردد دارند مانند بيرونى خانه كه براى مهمانها و واردين و عيادت كنندگان و پناه‌داده‌شدگان و مانند آنها آماده شده است پس آن چيز لقطه است و حكمش بر آن جارى مى‌شود. و اگر در صندوقش چيزى را پيدا كند و نداند كه مال خودش يا از ديگرى است مال او مى‌باشد مگر آنكه ديگرى دستش را در آن مى‌برد يا چيزى در آن مى‌گذارد پس بايد به آن ديگرى معرفى كند؛ پس اگر آن را انكار نمود مال او مى‌باشد- نه مال آن ديگرى- و اگر آن را ادعا نمود به او داده مى‌شود و اگر بگويد: «نمى‌دانم» احوط مصالحه آن است.

(٤)

مسأله ٣٦- اگر از شخصى مالى را بگيرد سپس بداند كه آن، مال ديگرى است‌

و او به غير وجه شرعى و عدوانا آن را از او گرفته است و مالك را نمى‌شناسد حكم مجهول المالك- نه لقطه- بر آن جارى است براى آنچه كه گذشت به اينكه در صدق لقطه، گم شدن از مالك معتبر است و در اين فرض، گم شدنى نيست. البته در خصوص جايى كه دزدى مالى را نزد او به‌