- نكاحش دائمى باشد يا منقطع- و اما ساير لذتها مانند لمس نمودن با شهوت و بغل گرفتن و تفخيذ او حتى در شيرخوار، اشكالى ندارد. و اگر با او قبل از نه سالگى نزديكى كند و او را افضا ننمايد بنابر اقوى چيزى بر او نيست مگر گناه و اگر او را افضا كند، به اينكه راه بول و حيض، يا راه حيض و غائط او را يكى نمايد، براى هميشه نزديكيش با او حرام است، ليكن در صورت دوم بنابر احوط است. و به هر حال بنابر اقوى از زن او بودن خارج نمى‌شود پس احكام زوجيت، از ارث بردن و حرمت زن پنجم و حرمت خواهرش با او و غير آنها بر او جارى مى‌شود و مادامى‌كه زنده است نفقه‌اش بر او واجب است اگر چه او را طلاق بدهد بلكه اگر چه بنابر احوط بعد از طلاق زن با ديگرى ازدواج نمايد بلكه خالى از قوت نيست. و ديه افضا بر او واجب است؛ و ديه افضا، ديه نفس است، پس اگر حرّه باشد برايش نصف ديه مرد است علاوه بر مهرى كه با عقد و دخول مستحق آن است. و اگر بعد از نه سالگى به زوجه‌اش دخول نمايد و او را افضا نمايد بر او حرام نمى‌شود و ديه ثابت نمى‌شود و ليكن احوط آن است كه مادامى‌كه زنده است نفقه به او بدهد، اگر چه اقوى آن است كه واجب نيست.

(٣)

مسأله ١٣- ترك نزديكى با زوجه در بيشتر از چهار ماه جايز نيست‌

مگر اينكه با اذن او باشد، حتى بنابر اقوى اگر منقطعه باشد. و اين حكم اختصاص به نداشتن عذر دارد و اما با وجود عذر مادامى‌كه موجود است، مطلقا جايز مى‌باشد، كما اينكه ترس ضرر بر او يا بر زوجه باشد. و ميل نداشتن به نزديكى كه مانع برخاستن عضو (مخصوص) است از عذرها مى‌باشد. و آيا اين حكم اختصاص دارد به شخص حاضر پس اشكالى بر مسافر نيست اگر چه سفرش طول بكشد يا هر دو را شامل مى‌شود پس براى مسافر جايز نيست كه سفرش را بيشتر از چهار ماه طول بدهد بلكه در صورت نداشتن عذر بر او واجب است كه جهت ايفاى حق زوجه، حضور پيدا كند؟ (آيا كدام يك از اينها است؟) دو قول است كه اظهر آنها اولى است؛ ليكن به شرطى كه مسافرت و لو عرفا ضرورى باشد، مانند سفر تجارت يا زيارت يا تحصيل علم و مانند اينها، نه آنكه بنابر احوط به مجرد ميل و انس و خوشگذرانى و مانند اينها باشد.

(٤)

مسأله ١٤- جواز «عزل»، اشكالى ندارد

و عزل، عبارت است از بيرون آوردن آلت در وقت انزال و خالى نمودن منى به خارج (از رحم) در غير زوجه حرّه دائمى. و همچنين است در زوجه حره دائمى با اذن او.