يا بچه يا حيوانى را كه نتواند فرار كند در محل درنده بيندازد و درنده او را بكشد. و از اين قبيل است جايى كه زنجير چارپا را باز كند و آن فرار كند. يا قفس پرنده‌اى را باز كند و آن فورا يا بعد از مكثى فرار كند و غير اين موارد. پس در همه اين موارد، فاعل سبب، ضامن مى‌باشد و بر او است كه از تلف شده غرامت بكشد و عوض آن را بدهد اگر مثلى باشد مثل و اگر قيمى باشد قيمت مى‌دهد و اگر سبب معيوب شدن مال شود بايد تفاوت آن را بدهد كما اينكه در ضمان يد گذشت.

(١)

مسأله ٥٦- اگر گوسفند بچه‌دارى را غصب نمايد و بچه‌اش به خاطر گرسنگى بميرد

، يا مالك گله يا چوپان آن را از حفاظت آن حبس نمايد و اتفاقا تلف شود به سبب اين تسبيب ضامن نمى‌باشد، مگر اينكه غذاى بچه منحصر در مكيدن مادرش باشد و گله در محل درنده‌ها و مظان خطر باشد و حفاظت آن منحصر به حفاظت چوپان از آن باشد كه در اين صورت احتياط آن است كه ضامن مى‌باشد.

(٢)

مسأله ٥٧- از تسبيبى كه موجب ضمان است موردى است كه سر ظرفى را كه داراى مايع است باز كند و مايع آن بيرون ريخته شود.

و اما اگر سر ظرف را باز كند سپس اتفاقا بادى كه پيدا شده آن را وارونه كند يا به وسيله پريدن پرنده‌اى روى آن، بيفتد و مايعش ريخته شود در ضمان تردد و اشكال است؛ البته در موردى كه باز كردن سر ظرف در حال وزيدن باد تند باشد يا در محل اجتماع پرنده‌ها و مظان وقوع آنها بر آن باشد، ضمان آن تقويت مى‌شود.

(٣)

مسأله ٥٨- از تسبيب موجب ضمان نيست آن موردى كه دربى را كه روى مالى بسته شده، باز كند پس آن مال دزديده شود

يا دزدى را بر آن دلالت كند و او بدزدد. پس ضمانى بر او نمى‌باشد.

(٤)

مسأله ٥٩- اگر ديوار مثلا به راه بيفتد و با وقوع آن، مال يا جانى تلف شود صاحبش ضامن نمى‌باشد

؛ مگر اينكه طورى ساخته باشد كه متمايل به راه باشد يا بعد از آنكه درست ساخته، به طرف راه تمايل پيدا كند و صاحبش مى‌توانسته كه كجى آن را برطرف كند و نكرده باشد در اين دو صورت بنابر اقوى بر او ضمان است.

(٥)

مسأله ٦٠- اگر ظرف آب يا مثلا كوزه‌اى را روى ديوار بگذارد و بيفتد و به سبب آن مال يا جانى تلف شود ضامن نمى‌باشد

مگر اينكه آن را طورى گذاشته باشد كه به طرف راه كج باشد يا طورى آن را قرار داده باشد كه مانند آن مى‌افتاده است.

(٦)

مسأله ٦١- از تسبيب موجب ضمان است اينكه آتشى را در ملك و خانه خودش روشن كند و از آن تعدى كند

و مثلا خانه همسايه‌اش را بسوزاند؛ و البته در وقتى كه بيشتر از نيازش باشد و معلوم و مظنون باشد كه مثلا به سبب تندى باد به خانه همسايه‌اش سرايت مى‌كند. بلكه ظاهر