منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٧٥١

٢٣. چاره انديشى نويسندگان و سخن پردازانى كه از سوى مكتب خلفا تأييد مى‌شدند و تلاش پيوسته آنها براى تراشيدن توجيهات مختلف در راستاى تبرئه عمر، از پيامدهاى منعِ تدوين به شمار مى‌رود. اينان شجاعت لازم را ندارند كه به خطاى خليفه تصريح كنند و حقايق را در اين عرصه بيان دارند.

سخن پايانى‌

در اين پژوهش، سعى نگارنده بر اين بود كه بحثى را در قضيّه جلوگيرى از نگارش احاديث پيامبر صلى الله عليه و آله پيش روى خوانندگانِ گرامى قرار دهد و اين بررسى، با نقد و تأمّل و درنگ همراه باشد و مُدام به گفتگو و تبادُل نظر بپردازد و پرس و جو كند و نتيجه بگيرد.

خواننده گرامى را در اين سفر تاريخى حديثى، گام به گام، همراهى كرديم. اگر وى با ما در اين سفر ضرورى مهم پايدار مانده باشد، اميد داريم كه با جانش خطوط اصلى بحث را لمس كرده باشد و در ضمن اين وارسى، حقايقى برايش روشن شده باشد كه بر تيزبينى‌اش بيفزايد و در دست‌يابى به نظر درست و صواب او را مدد رساند.

از عالمان و استادانِ ارجمند و كسانى كه دست اندركار فقه و حديث و ميراث علمى‌اند، مى‌خواهيم كه در پذيرش يا رَد آنچه نگاشتيم و ادعا كرديم، با روحيّه علمى- به دور از تعصب و طائفه گرايى- بنگرند تا با هم به راه برتر و شيوه موفق‌تر برسيم، در پى صواب برآييم نه خطا، و حقيقت را بجوييم نه غير آن را.

روى سخن، بيشتر با مشايخ الأزهر است و دانشگاه اسلامى مدينه، و انجمن جهانى اسلام- در مكّه- و دانشگاه زيتونه (در تونس)؛ و نيز بزرگانِ حوزه نجف و قم و انديشمندانِ عراق و لبنان و سوريه و همه سرزمين‌هاى اسلامى.

اين سخنِ امام صادق عليه السلام را كه فرمود: «محبوب‌ترين برادرانِ ايمانى من كسانى‌اند كه عيب‌هايم را به من هديه كنند»[١] به همه مراكز علمى و دانشگاهى اسلامى يادآور

[١] . بحار الأنوار ٧٥: ٢٤٩، حديث ١٥.

* از پيامبر صلى الله عليه وآله نيز نقل شده كه فرمود:

« خير إخوانكم مَن أهدي إليكم عيوبكم»

( تنبيه الخواطر ٢: ١٢٣).