منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٧٥٠
احاديث اين كتاب، حدود ٥٢٧٤ حديث است كه اگر آن را با احاديث احكام در وسائل الشيعه (٣٥٨٥٠ حديث) و مستدرك الوسائل (٢٣٠٠٠ حديث) مقايسه كنيم، چيزى به حساب نمىآيد. محقّقان بر اين باورند كه روايات شيعه معادل دو برابر رواياتى است كه در صحاح و سنن اهل سنّت آمده است.
١٩. از بين رفتن قداست پيامبر صلى الله عليه و آله در نفوس خلفا با نوسانهاى متفاوت؛ در آغاز از پشت خانه آن حضرت را صدا مىزدند و لباسش را مىكشيدند، و با گذشتِ زمان كار بدانجا رسيد كه عمر گفت: «إن الرجل ليهجر» (اين مرد هذيان مىگويد)، «دو متعه در عهد رسول خدا وجود داشت، من آن دو را حرام مىسازم و هركه را به آن دست يازد كيفر مىكنم».
معاويه به كسى كه نهى پيامبر را از «ربا» به او يادآور شد، گفت: «من اشكالى در ربا نمىبينم».
و در نهايت، يزيد به ابياتِ ابن زبعرا تمثُّل جست و وليد بن يزيد قرآن را پاره پاره كرد.
٢٠. دستاوردهاى فقهى و نتايج اعتقادى حاصل از اينها، در تاريخ تشريع اسلامى انكار ناشدنى است. تدوينى كه با تأخير صورت گرفت، نتوانست شكاف پديد آمده را پر سازد، بلكه با تدوين آراى مختلف و اجتهاداتى كه با احاديث صحيح پيامبر صلى الله عليه و آله آميخته بود، پيچيدگى و حيرت را افزون ساخت. از اين رو ايجاد سازگارى ميان مذاهب اسلامى در بيشتر مسائل فقهى، دشوار گشت.
٢١. نسبت منعِ تدوين به پيامبر صلى الله عليه و آله براى تبرئه ساحتِ مانعانِ حقيقى تدوين و افكندن پيامدهاى منع بر دوش پيامبر صلى الله عليه و آله و دست يازى به موازنه و مقايسه ميان روايات منع و احاديث تدوين، صورت گرفت؛ با آنكه همه رواياتِ منع تدوين، ضعيفاند و نمىتوانند در برابرِ روايات تدوين ايستادگى كنند. اين روايات در زمانهاى بعد، براى توجيه منع ابوبكر و عمر (و دنبالهروان آن دو) از تدوين و نقل حديث ساخته شدند.
٢٢. منع تدوين حديث، دستاويزى براى خاورشناسان شد كه در آيين اسلام خدشه كنند و بر انديشه اسلامى و فرهنگ اصيل آن طعن زنند به اينكه: دين اسلام، باعث واپس گرايى است و ملّتها را از پيشرفتِ تمدّنى بازمىدارد.