منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٧١٨ - انگيزههاى تحريف و انحراف

في السنّ خمس مِن الإبل (أدناها وأقصاها) وهو نصف عشر الدية؛ إن كانت دنانير فدنانير، وإن كانت دراهم فدراهم، وإن كانت بقراً فبقراً، وإن كانت غنماً فغنماً، وإن كانت إبلًا فإبلًا ...[١]؛

ديه دندان ٥ شتر است (شترى كه دندان‌هاى پيشين و نيش او درآمده باشد) كه نصفِ يك دهم ديه كامل انسان است؛ اگر دينار دارد، دينار مى‌دهد؛ اگر درهم دارد درهم؛ و اگر گاو دارد، گاو مى‌دهد؛ و اگر گوسفند دارد، گوسفند؛ و اگر شتر دارد، شتر ...

در اين روايت، ديه دوازده دندان پيشين، ٥ شتر دانسته شده، كه مساوى با نصف يك دهم ديه كامل انسان مى‌باشد. امّا ديه ديگر دندان‌ها، در رواياتِ ديگر بيان شده است.

بنابراين، آنچه در كتاب عمرو بن حزم هست، با آنچه از اهل بيت رسيده همسوست و اين هماهنگى از فوايد تدوين مى‌باشد. تأويل سخنِ ابن حزم و عدم توجّه به نكاتِ ديگر- و تفاصيلى كه در روايات ديگر آمده- و تعميمِ نابجا، پيروان مكتب اجتهاد و رأى را در اين غلط و اختلاف در مقدار ديه دندان‌ها، انداخته است.

امّا استدلالِ آنان به روايت ابن عبّاس، كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

الأصابع سواء والأسنان سواء، الثنية والضرس سواء، هذه وهذه سواء[٢]؛

ديه انگشتان با هم مساوى است، ديه دندان‌ها با هم برابر مى‌باشد، ديه دندان‌هاى پيشين و كرسى مساوى‌اند، ديه اين و اين با هم برابرند.

اين روايت بر فرض صحّتِ نقل آن، مُدَوَّن نمى‌باشد و با ديگر نقل‌ها از صحابه و تابعان و فقها معارض مى‌باشد.

[١] . تهذيب الأحكام ١٠: ٢٦١، حديث ١٠٣٠؛ الاستبصار ٤: ٢٨٩، حديث ١٠٩٣؛ وسايل الشيعه ٢٩: ٣٤٤، حديث ٣٥٧٤٤.

[٢] . المغنى ٨: ٣٥٣- ٣٥٥.