منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٦٢٣ - امام محمّد باقر عليه السلام

ابن صفوان ذكر مى‌كند كه:

زيد كتابى در القلّة والجماعة داشت كه آن را در احتجاج با دشمنان به كار مى‌گرفت و به آن پناه مى‌آورد[١].

ناجى حسن در مقدّمه كتاب تحقيقِ خود بر كتاب‌ الصفوة (اثر امام زيد) مى‌نويسد:

ده و اندى رساله در موضوعات مختلف به امام زيد منسوب است؛ مانند علم كلام، تفسير، فقه و اخبار[٢].

مؤيّدى حسنى در كتاب التُحَف شرح الزُلَف كتاب‌هايى را براى امام زيد نام مى‌برد كه در جاى ديگر آنها را نمى‌توان يافت‌[٣].

استاد عبدالحليم جندى مى‌گويد:

عَمْرو بن ابى مقدام، جامعى را در فقه نوشت كه از امام زين العابدين روايت مى‌كرد[٤].

سيّد محمّد جواد جلالى كتاب غريب القرآن امام زيد بن على را تحقيق كرده است. اين كتاب توسط انتشاراتِ سازمان تبليغات اسلامي در ايران، به چاپ رسيد.

به اين ترتيب مى‌نگريم كه ائمّه اهل بيت عليهم السلام همواره تدوين و نقل حديث را در كانون توجّه خود قرار مى‌دادند؛ خود مى‌نوشتند و فرزندانشان را به تدوين وامى‌داشتند و اصحابشان را بر آن ترغيب مى‌كردند.

به ويژه اگر به ديده عبرت بنگريم عصر امام سجّاد عليه السلام سخت‌ترين دوران براى علماى آل محمّد عليهم السلامشمرده مى‌شد؛ زيرا پس از واقعه كربلا بود. بروز مُدوَّنات ارزشمند در اين عصر- با عنايتِ مكتب تدوين- يكى از معجزاتِ تاريخ فرهنگ اسلامى مى‌باشد.

[١] . التحف شرح الزُلَف( سيّد مجدالدين مؤيّدى): ٣٠؛ ثورة زيد بن على( ناجى حسن): ٣٥.

[٢] . الصفوه( مقدّمه محقّق): ٩.

[٣] . نگاه كنيد به: التحف شرح الزُلَف: ٣٠.

[٤] . امام جعفر الصادق( عبدالحليم جندى): ٢٠٢.