طبیعت اصلًا آن را حذف کند، کما اینکه در بسیاری از موارد اینطور رخ میدهد یعنی وقتی چیزهای زائد پیدا میشود اگر مورد نیاز طبیعت نباشد حذف میشود. این نظریه استعمال و عدم استعمال که لامارک آن را مطرح کرده نظریه خیلی خوبی بود. البته او میخواست با این نظریه، تکامل را توجیه کند و آن را برای توجیه تکامل کافی میدانست، در حالی که این نظریه برای توجیه تکامل کافی نبود، ولی این مقدار درست است که یک عضو که مفید بوده است اگر چند نسل بگذرد و مورد نیاز حیوان نباشد تدریجا حذف میشود. این هیچ علت و توجیه دیگری ندارد جز اینکه بگوییم طبیعت خودش متوجه به غایت است یعنی این اعضا را میخواهد برای هدفی. البته طرز کار طبیعت مثل طرز کار یک صنعتگر انسانی نیست که بگوییم همین الآن که احساس شد که این مورد نیاز نیست بلافاصله چاقو را بردارد و آن را قطع کند؛ طبیعت خودش یک نظامی دارد، شاید در طول هزار سال آن را حذف میکند. مثلًا فرض کنید یک موجودی به قول آنها دم داشته و به دم احتیاج داشته، این دم مورد نیاز طبیعت بوده، بعدها در اثر تغییری که در خلقت یا محیط آن موجود پیدا میشود نسبت به این دم بینیاز میشود، این دم آنا نمیافتد، این دم هست ولی به صورت یک عضو غیر مستعمل؛ در نسل بعد همین دم باز به وجود میآید شاید ضعیفتر از اوّلی ولی باز هم به وجود میآید، ممکن است چند نسل بگذرد و بر اثر کار نکردن طبیعت توجه خودش را از حفظ این عضو سلب کند. حذف طبیعت به این شکل است. تدریجا توجه خودش را از این عضو از جهت اینکه به او غذا برساند و او را تیمار کند و نگهداری کند برمیدارد. در اثر سلب توجه طبیعت به تدریج این عضو از بین میرود، همانطور که اگر دست انسان دچار مرضی و آفتی بشود که خون کمتر به او برسد، غذا کمتر به او برسد، کمکم ضعیف میشود؛ زنده است ولی تدریجا کوچک و کوچک میشود. این به علت بیماری است. گاهی هم به علت اینکه مورد نیاز نیست طبیعت به او مدد نمیرساند مانند موش کور که چون در زیر زمین زندگی میکند چشمش باز نیست و به این چشم احتیاج ندارد و کار نمیکند. برای طبیعت نشانه اینکه عضوی مورد نیاز است این است که کار کند، وقتی کار نمیکند علامت این است که مورد نیاز نیست؛ وقتی مورد نیاز نیست طبیعت دیگر به او توجه نمیکند و وقتی توجه نکرد و غذا به او نرساند عضو کمکم ضعیف میشود و از بین میرود.

این، خاصیت هدفداری حیات است که هر عضوی را که کار بکند فورا با