مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - فی بیان أقسام الموجود

فصل [١] فی بیان أقسام الموجود

ان الموجود لا یمکن أن یشرح بغیر الاسم، لأنه مبدأ أول لکل شرح فلا شرح له بل صورته تقوم فی النفس بلا توسط شیء.

در توضیح این مطلب رسیدیم به اینکه موضوع این علم «موجود بما هو موجود» است و اینکه هر موضوعی باید از نظر تعریف، روشن و از نظر تحقق، مسلّم باشد؛ برای اینکه اگر تعریف موضوع روشن نباشد انسان نمیتواند مسائل و احکامی را برای یک موضوع نامعین تعیین نماید؛ یعنی نمیشود مسائلی را برای یک موضوع نامعین ثابت کرد و قابل اثبات هم نیست. حتّی فرضا قابل اثبات نیز باشد، مفید به جایی نیست. فرضا یک سلسله مسائلی اثبات شده است در حالی که انسان نمیداند این مسائل برای چیست. مثل اینکه بگوییم یک چیزی در عالم هست که مجموع زوایایش ١٨٠ درجه است. میبینیم که این فایدهای ندارد.

و اما موضوع باید از نظر تحقّق نیز مسلّم باشد؛ زیرا اگر چنین نباشد، آنگاه انسان حکمی را برای یک امر فرضی اثبات کرده است. البته مانعی ندارد که برای یک