مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٩ - دو اعتبار آلی و استقلالی

«الماهیة من حیث هی موجودة» و «الماهیة من حیث هی معدومة (لیست بموجودة)» ایندو نقیضین نیستند، پس رفع هر دو رفع نقیضین نیست. ممکن است کسی بگوید اینها در حکم نقیضین هستند. میگوییم درست است که وجود و عدم، یا وحدت و کثرت در حکم نقیضیناند، امّا ما میگوییم «وحدت من حیث هی» و «کثرت من حیث هی» ایندو حتی در حکم نقیضین هم نیستند و این است که ما میگوییم ماهیت این هر دو را ندارد.

مثلًا ببینید، زید غنایی که ناشی از ذاتش باشد ندارد، فقر عین ذات هم ندارد. اینها ضدّینی هستند که شقّ سوم یا بیشتر دارند یعنی مثلًا فقر غیرذاتی و غنای غیرذاتی. «در حکم نقیضین» به موردی اطلاق میشود که ضدّین شقّ ثالثی نداشته باشند.

سؤال: تفاوت «سلب الربط» و «ربط السلب» چیست؟

پاسخ: سلب الربط همان سالبه است، ربط السلب معدوله است.

تقسیم قضایا به اعتبار موضوع

در منطق برای قضایا به اعتبارات مختلف تقسیماتی شده است. یکی از آنها تقسیم قضیه است به اعتبار موضوع آن به قضیه: مهمله، طبیعیه، محصوره و شخصیه.

اگر موضوع قضیه شخصی باشد آن قضیه را «قضیه شخصیه» مینامند. قضایای شخصیه در علوم مورد استفاده ندارد، و امّا اینکه برخی قضایای جزئیه از مبادی علوم قرار میگیرند بحث دیگری است.

قضایای شخصیه در هیچ علمی جزء مسائل آن علم قرار ندارد.

دو اعتبار آلی و استقلالی

اگر موضوع قضیه کلّی باشد میگویند طبیعت کلّی بر دو نوع موضوع قضیه قرار میگیرد: یکی اینکه «کلّی» را که موضوع قضیه قرار میدهیم مانند یک مرآت و آئینه افراد میبینیم. صورت دیگر آن است که وقتی به «کلّی» نظر میکنیم آن را آئینه و