مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٤ - اقوال درباره راز کاشفیت وجود ذهنی

الفصل الثانی فی کیفیة کون الکلّیة للطّبائع الکلّیة و إتمام القول فی ذلک، و فی الفرق بین الکلّ و الجزء، و الکلّی و الجزئی

گفته شد در مورد علم و ادراک دو مسأله فوقالعاده مهم است:

١. یکی مسأله جوهره وجود ذهنی و اینکه راز کاشف بودن علم از واقع چیست؟

چگونه است که در ما چیزی پیدا میشود که مرآت و نمایانگر یک وجود دیگر است؟

حتی لفظ «مرآت» نیز رساننده این خاصیت نیست. خود آن وجود ذهنی عین کشف دیگری است، دیدن او همان دیدن دیگری است، حضور او برای ما عین حضور دیگری است.

رابطه بین این وجود ذهنی و علمی و شئ خارجی چیست؟ عجیب اینکه این رابطه یک طرفه هم نیست. حدّاکثر قرابت و رابطه بین دو شئ مادّی خارجی همان تماثل و تشابه است امّا یکی از آندو کشف دیگری نیست.

اقوال درباره راز کاشفیت وجود ذهنی

در میان قدما این عقیده بود که علّت انکشاف این است که وجود ذهنی شبیه وجود خارجی است یعنی همان «مماثلت».

مادّیین امروز هم میگویند چون وجود خارجی علّت ایجاد اثری است در انسان