مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤٢ - خلقت عقل و نفس و جسم و جرم

خودش نمیتواند این را بفهمد، پیامبران که این را درک میکنند به مردم میگویند [١].

خلقت عقل و نفس و جسم و جرم

و کان خرینوس و زینون الشاعر متابعین لفیثاغورس علی رأیه فی المبدع و المبدّع إلّا أنهما قالا: الباری تعالی أبدع النفس و العقل دفعة واحدة، ثم أبدع جمیع ما تحتهما بتوسطهما. و فی بدء ما أبدعهما لایموتان، و لا یجوز علیهما الدثور و الفناء. و ذکرا أن النفس إذا کانت طاهرة زکیة من کل دنس صارت فی العالم الاعلی إلی مسکنها الذی یشاکلها و یجانسها. و کان الجسم- الذی هو من النار و الهواء جسمها فی ذلک العالم- مهذّبا من کل ثقل و کدر.

فأما الجرم- الذی من الماء و الأرض- فإنّ ذلک یدثر و یفنی، لأنه غیر مشاکل للجسم السماوی؛ لأنّ الجسم السماوی لطیف لاوزن له و لا یلمس.

یک مطلب دیگری درباره عناصر چهارگانه داشتند و معتقد بودند که هوا و آتش دو عنصر لطیف هستند و آب و خاک دو عنصر کثیف، و در واقع اینها را متعلّق به دو عالم میدانستند و کأنه فرشتهها را هم مختلف میدانستند. مثلًا بعضی از فرشتهها آبی و خاکی بودند و فرشتههای پست محسوب میشدند که رقاء پیدا نمیکنند، و بعضی از فرشتهها هوایی و آتشی هستند که بالا میروند. و یا لااقل اینطور فکر میکردند که در بعضی فرشتهها دو عنصر آتش و هوا- که دو عنصر لطیف هستند- بیشتر دخالت دارند و در بعضی فرشتهها چنین نیست. حرف دیگری زدند و فرق گذاشتند میان جسم و جرم. تعبیرشان به گونهای است که کأنّه امور آتشین و هوایی را جسم میدانستند و خاک و آب را جرم. این سخن قابل توجیه است با آنچه که دیگران بعدها آمدند به «جسم مثالی» و «جسم مادی» تعبیر کردند، با این تفاوت که فیثاغوریان گفتهاند جسم مثالی از نوع آتش و هواست. علت این عقیده هم این بوده که اینها میگفتند آتش و هوا میل به بالا دارند و خاک و آب میل به پایین دارند. از طرف دیگر عنصر فلک را هم یک عنصر لطیف جسمانی و غیرجرمانی میدانستند. مثل اینکه میخواستند بگویند

استاد: عباداتی که بین اقوام خیلی قدیم بوده عباداتی بوده است که به صورت رقص انجام میشده.