مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٩ - عدد و معدود در فلسفه فیثاغورس

خودش تحقق دارد اصالت قائل است، همان طوری که ما در باب صور برای آنها اصالت قائل هستیم.

و قال: مبدأ الموجودات هو العدد، و هو أوّل مبدع أبدعه الباری تعالی. فأوّل العدد هو الواحد، و له اختلاف رأی فی أنه هل یدخل فی العدد أم لا، کماسبق؛ و میله الأکثر إلی أنه لایدخل فی العدد، فیبتدئ العدد من اثنین.

اوّل مبدعی که واجب تعالی ابداع کرده عدد است و اوّل عدد، عدد واحد است.

بعد راجع به اینکه آیا واحد خودش هم عدد است یا نیست، شهرستانی میگوید: مثل اینکه در رأی او تردیدی هست. از بعضی حرفهای او ظاهر میشود که واحد خودش داخل در اعداد نیست، ولی از بعضی آرائش ظاهر میشود که داخل در اعداد است.

اکثر میلش به این است که [١] داخل در اعداد نیست و عدد از [٢] شروع میشود نه از ١؛ ١ سازنده عدد است. چون عدد از مقوله کثرت است و ١ هم داخل در کثرت نیست، بنابراین ١ داخل در عدد نیست.

و یقول: هو منقسم إلی زوج و فرد؛ فالعدد البسیط الأول اثنان، و الزوج البسیط الأوّل أربعة و هو المنقسم بمتساویین. و لم یجعل الاثنین زوجا، فإنه لو انقسم لکان إلی واحدین و کان الواحد داخلا فی العدد. و نحن ابتدأنا فی العدد من اثنین، و الزوج قسم من أقسامه فکیف یکون نفسه؟! و الفرد البسیط الأول ثلاثة.

عدد بر دو قسم است: زوج و فرد. اولین کثرت بسیط ٢ است. وقتی که ما وحدت را داخل در عدد ندانیم و عدد را مساوی با کثرت بدانیم بسیطترین کثرتها عدد ٢ میشود. زوج یعنی چه؟ زوج یعنی عددی که منقسم به دو عدد دیگر شود. روی این حساب بسیطترین زوجها عدد ٤ خواهد بود. اولین عدد روی این حساب اثنین است و اولین و بسیطترین زوج ٤ است. ٢ را زوج قرار نداده، زیرا ٢ منقسم به دو عدد نمیشود، وحدت از اعداد نیست. زوج قسمی از اقسام عدد است نه اینکه مقسم باشد. با این حساب فرد بسیط اول و بسیطترین فردها عدد ٣ خواهد بود؛ عدد ٢ نه زوج است و نه فرد ولی عدد هست؛ اولین فرد ٣ است و اولین زوج ٤.

قال: و تتمّ القسمة بذلک، و ماوراءه فهو قسمة القسمة. فالأربعة هی نهایة العدد و هی الکمال، و عن هذا کان یقسم بالرباعیة: «لا، و حق الرباعیة التی هی تدبر أنفسنا التی