مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤ - آیا سعادت مطلق است یا نسبی؟

جواب سؤال اول مثبت است و جواب سؤال دوم منفی. در اینجا نمیتوانیم وارد بحث تفصیلی این مطلب بشویم.

آیا سعادت مطلق است یا نسبی؟

معنی اینکه سعادت مطلق است این است که سعادت نسبت به افراد و اشخاص و نسبت به محیط و اقوام و ملل یکسان است و فرق نمیکند، آن چیزی که سعادت است برای همه سعادت است و در همه جا سعادت است؛ و معنی اینکه سعادت نسبی است این است که ممکن است یک چیز برای یک فرد و در یک محیط خاص سعادت باشد و برای فرد دیگر و در محیط دیگر سعادت نباشد بلکه عین بدبختی و شقاوت بوده باشد.

در فصل پیش تفاوت و عدم تفاوت سعادت را از لحاظ تاریخ و زمان سنجیدیم و این مسأله را بحث کردیم که آیا سعادت متغیر است یا ثابت؟ در این فصل تفاوت و عدم تفاوت سعادت را از لحاظ افراد و از لحاظ محیطها و مکانها باید بسنجیم و ببینیم آیا برای همه کس و در همه جا یکسان است یا نسبت به افراد و نسبت به شرایط محیط متفاوت میگردد؟

ممکن است کسی نظر دوم را انتخاب کند و سعادت را نسبی بداند به دو دلیل:

الف. بسیار چیزهاست که سعادت یک نفر بستگی کامل به آنها پیدا میکند و حال آنکه سعادت افراد دیگر هیچ گونه بستگی به آنها ندارد، بلکه احیانا به نقطه مقابل آنها بستگی دارد. مثلًا شخصی به معشوقی عشق میورزد و آن عشق قرار و آرام را از او میگیرد؛ سعادت این شخص بستگی کامل پیدا میکند به وصال این معشوق؛ در صورتی که شخص دیگر معشوقی ندارد یا اینکه معشوق دیگری دارد و سعادتش به وصال معشوق خودش بستگی دارد. همچنین است فرزند. هر کس سعادتش بستگی دارد به حیات و سلامت و خوبی فرزند خودش نه فرزند دیگری. فرزند هر کسی فقط برای خودش سعادت است نه برای دیگران.

در موارد خاصی سعادت یک نفر عین بدبختی و شقاوت دیگری است. دو نفر که فی المثل در یک مسابقه قهرمانی بین المللی شرکت میکنند و با هم مسابقه میدهند هر کدام از این دو نفر که پیروز بشود خود را سعادتمند میداند و آنکه شکست بخورد