مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٥ - تقابل سلب و ایجاب

لواحق وحدت و کثرت

بحث ما در باب هوهویت و نقطه مقابلش غیریت میباشد. بعد از مسأله غیریت به مسأله تقابل رسیدیم. تقابل از انواع غیریت است، غیرهایی که با یکدیگر جمع نمیشوند. گفتهاند که انواع تقابل چهارتاست- که البته این به استقراء است نه حصر عقلی- و عبارتند از: تقابل تناقض، تضاد، عدم و ملکه و تقابل تضایف. البته اینجا بحث، مستقلا در انواع تقابل نیست و به مناسبتی از آن بحث شده است. درباره تضاد و «عدم و ملکه» اینجا مقدار بیشتری بحث شده است. ما مقداری در باب عدم و ملکه و نیز [فرق] عدم و ملکه با سلب و ایجاب بحث کردیم ولی چون این مطلب در جاهای مختلف به درد میخورد اینجا نیز توضیح مختصری میدهیم.

تقابل سلب و ایجاب

به طوری که گفتیم ایجاب و سلب که در اینجا گفته میشود، نقیض یکدیگرند و از باب تناقض است. مفاد سلب همیشه رفع ایجاب است؛ یعنی اگر شما نسبتی را در نظر بگیرید و بعد آن نسبت را فقط رفع بکنید این رفع، نقیض آن نسبت است، سلب آن است. آن سلبی که میگویند نقیض ایجاب است، یا میگویند عدمی که نقیض