مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٧ - چند اصطلاح

الفصل الثالث [١] فی التامّ و الناقص، و مافوق التمام، و فی الکل، و فی الجمیع

چند اصطلاح

در اصطلاح حکما موجودات عالم طبیعت را «ناقص» میگویند. یک موجود اگر همه آنچه را که میتواند داشته باشد، نداشته باشد [یعنی برخی را داشته باشد و برخی را نداشته باشد]، در این صورت میتواند کامل شود و قابلیت استکمال دارد. این گونه موجودات بر دو قسمند:

١. در استکمال، نیاز به موجودات خارج از خود ولی در عرض خود دارند. این موجودات، ناسوتی هستند که همه عالم طبیعت و دنیای علل و اسباب را (که مقصود همان علل معدّه است) شامل است.

٢. موجوداتی که در استکمال و تکامل خود احتیاج به علل بیرونی و عرضی ندارند و همه آنچه که موجب کمال آنها میشود به آنها داده شده است، از درون خود افعال کمالی آنها سر میزند و خودجوش هستند و از علل طولی فیض میگیرند. اینها را «مکتفی بذاته» گویند. [نفس کلّی عالم که این حکما قائلند، از این قبیل است] و