اعداد را با حقایق موجودات تطبیق میدهد. بعد میگوید چون علل اصلی، همین اعداد و مقادیر هستند و همه اشیاء از همین اعداد و مقادیر به وجود آمدهاند و واجب تعالی عالم به همه اعداد و مقادیر است، عالم به همه اشیاء است. آنگاه میگوید چون اعداد تغییر پیدا نمیکنند علم واجب هم تغییر پیدا نمیکند.

و ربما یقول: المقابل للواحد هو العنصر الأول کما قال انکسیمانس، و یسمّیه الهیولی الاولی، و ذلک هو الواحد المستفاد، لا الواحد الذی هو کالآحاد و هو واحد، کل، تصدر عنه کل کثرة، و تستفید الکثرة منه الوحدة التی تلازم الموجودات و لا تفارقها ألبتة کما قرّرنا.

ما شخصی به نام انکسیمانس نداریم و نظری که به او نسبت میدهد با انکسیمندروس مطابق است که [از فیلسوفان پیش از سقراط و] ملطی بوده. گفتیم که مقابل عدد اثنین عقل است و مقابل عدد ثلاثه نفس است و مقابل عدد ٤ طبیعت است. نگفته بود که مقابل عدد واحد چیست؛ ولی چون واحد را خارج از اعداد میداند و مبدأ کل اعداد میداند، قهراً آن را مطابق با واجب میداند. ولی شهرستانی میگوید گاه فیثاغورس میگوید که عنصر اوّل مقابل واحد است، همان طور که انکسیمانس گفته است.

بنابر تحقیقاتی که کردهاند مسلّم شده که این عقایدی که به فیثاغورس نسبت میدهند، عقاید یک نفر نیست، چه اینها را عقاید او بدانیم یا غیر او، برای اینکه عقاید ضد و نقیضی میباشد. به همین جهت میگوید:«و ربما یقول ...». معلوم میشود که این افکار میان اتباع فیثاغورس در طول پانصد سال یا هزار سال پیدا شده است. قبلًا خواندیم که مقابل وحدت، ذات حق است و خدا با واحد مساوی است. ولی اینجا میگوید که مقابل واحد عنصر اول است که هیولای اولی میباشد. به همین جهت این واحد، واحد مستفاد از غیر است، زیرا قبلًا گفته بودیم که وحدت بر دو قسم است:

وحدت مستفاد از غیر، و وحدت غیر مستفاد از غیر. واحد غیر مستفاد کالآحاد است و هر کثرتی از او صادر شده. بنابراین واحد غیر مستفاد اصل مبدأ است، خارج از آن است که عددی در مقابل آن قرار گیرد، او خود مبدأ اعداد است.