میگوید: مسأله کمّ متصل بستگی دارد به مسأله جزء لا یتجزّی. اگر کسی قائل شد که اجسام عالم ترکیب شدهاند از اجزاء لایتجزی (یعنی بی بعد)، قهراً آنچه که ما به صورت کمّ متصل- یعنی به صورت ابعاد- از عالم میبینیم، فقط ساخته ذهن ماست؛ زیرا بنا بر آن نظریه، این شیء مجموعهای از یک سلسله ذراتی است که آن ذرات، نقاط جوهری هستند، یعنی همه نقطهاند و در عین حال جوهر قائم به ذات هستند. «نقطه هستند» یعنی طول و عرض و عمق ندارند، کمیت ندارند. اسم مجموع امور بی کمیت، شده این جسم؛ و وجود مجموع هم که یک امر اعتباری است و اجزاء وجود دارند. پس بنابراین، این کمیت متّصل و ممتدّی که الآن میبینیم قهراً مربوط به عالم ذهن ماست؛ یعنی کمیتی که در عالم واقع وجود ندارد، در ذهن ما به این صورت منعکس میشود.

و اما اگر آن نظریه را باطل دانستیم- که باطل هم هست- وجود جسم، یعنی وجود شیئی که قابل ابعاد سه گانه است، در خارج ثابت میشود. وجود جسم که ثابت شد، قهراً وجود کمیات ثابت میشود، زیرا جسم غیر از کمیت است، چون گفتیم جسم آن جوهری است که قابل ابعاد سه گانه است و گفتیم که جوهر جسمانی باید یک تعینی پیدا بکند و این تعین خاص چون به حکم ادلّه امتناع بعد غیرمتناهی نمیتواند غیرمتناهی باشد پس متناهی است؛ و همینکه جسم متناهی شد، از تناهی، سطح به وجود میآید و سطح خودش یکی از انحاء کمّ است. سطح که محدود بشود، خط به وجود میآید و از انتهای خط، نقطه به وجود میآید. پس به دلیل اینکه جسم وجود دارد، کمّ متصل وجود دارد.

اما اعداد که کمّ منفصل هستند چگونهاند؟ کمّ منفصل بین الوجود ولی خفی الحدّ است؛ یعنی در وجود داشتن اعداد بحثی نیست؛ مثلًا اگر بگوییم پنج کتاب یا ده انسان در این اتاق هستند، این واقعا صدق میکند؛ حال اگر دو نفر از اتاق بیرون بروند دیگر ده تا بودن بر ما صدق نمیکند و هشت صدق میکند؛ پس ده تا بودن این معدودها (انسانها) یک واقعیتی است، نه اعتبار ذهن است که مثلًا بتوانیم اعتبار کنیم که ده تا، هشت تا باشد؛ این یک واقعیتی است که با طبیعت این اشیاء بستگی دارد و گرنه قصه آن آدم مریض میشود که رفته بود دکتر، و دکتر به او گفته بود که- مثلًا- میوه نخور، نان نخور و ... او هم رفته بود همه اینها را خورده بود و دوباره رفته بود نزد دکتر؛ دکتر