مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٠ - ٢- اثبات وجود ماده اولی

٢- اثبات وجود ماده اولی

در این بحث نظریه مشّائین را در باب ماده مطرح کردیم و برهانی را که آنها اقامه میکنند بر وجود ماده اولی ذکر کردیم و گفتیم البته براهین متعددی اقامه کردهاند و عمده براهین اینها دو برهان است: یکی همان برهان معروف فصل و وصل، و یکی هم برهان قوه و فعل. برهان فصل و وصل را در جلسه پیش عرض کردیم. ممکن است کسی بر این برهان خدشه و مناقشه وارد کند، و از جمله کسانی که بر این برهان مناقشه کرده و این برهان را ناتمام دانسته است شیخ اشراق است، و البته روی بحثهای او بعدها حرفهای خیلی زیادی گفته شده است در رد و ایراد که آیا حرف او درست است یا درست نیست که در کتب مفصل- مثلًا اسفار در جلد دومش در مباحث جواهر و اعراض- به تفصیل طرح شده است. آنچه یادم میآید دو سه ورق یا سه چهار ورق یعنی هفت هشت صفحه با آن صفحات بزرگ اسفار اختصاص داده شده است به همین برهان فصل و وصل. کمتر اتفاق میافتد که در اطراف یک برهان بر یک مطلب، اینهمه بحث کنند. بنابراین ما در اینجا بیش از این بحث نمیکنیم چون به این زودیها بحثش به پایان نمیرسد.