مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٢ - النمط التاسع فی مقامات العارفین

لذتهای حسّی نیرومندتر است؛ و هم گفته شد که لذت، از رسیدن موجود به کمالات خود و درک آن کمالات حاصل میگردد. پس به طور اجمال معلوم شد که از برای انسان یک سلسله کمالات و مراتب و مقامات هست که اگر بدانها برسد و در آنها سیر نماید به عالیترین لذتها و سعادتها نایل میشود.

این نمط که در «مقامات عارفین» است بیان تفصیلی همان کمالات و مراتب و مقامات است. شیخ (ره) در آغاز سخن در ضمن یک «تنبیه» اجمالا به آن مقامات معنوی اشاره میکند و مدعی میشود که هستند کسانی که در همین دنیا قبل از آنکه روحشان از بدن مفارقت کند آن مقامات را طی کردهاند. آنها در حالی که جامه بدن پوشیدهاند مانند این است که آن را کنده و عریان شده و به عالم ملکوت شتافتهاند، همان طوری که علی علیه السلام فرمود:

هجم بهم العلم علی حقیقة البصیرة، و بالشروا روح الیقین، و استلانوا ما استوعره المترفون، و أنسوا بما استوحش منه الجاهلون، صحبوا الدّنیا بأبدان ارواحها معلّقة بالمحلّ الاعلی [١].

دانش به منتها درجه و کنه روشنایی خود بر آنها هجوم آورده است؛ جانشان روح یقین را لمس کرده است؛ چیزهایی را که اهل تنعّم و نازپروردگان نعمت، آنها را سخت و دشوار و گردنه صعب العبور میشمارند در نظر آنها نرم و سهل و مطبوع است، و به آن چیزی که نادانان و بیخبران از آن وحشت دارند آنان به آن مأنوس و دلگرم و دلخوشاند. آنان با بدنهایی با مردم معاشرت میکنند که جانهای این بدنها به بالاترین مقام هستی آویخته است.

و همچنین علی علیه السلام در وصف پرهیزکاران میفرماید:

و لو لا الاجل الّذی کتب اللّه علیهم لم تستقرّ أرواحهم فی اجسادهم طرفة عین شوقا إلی الثّواب و خوفا من العقاب [٢].

شیخ آنگاه میگوید این دسته از مردمان که ما آنها را «عارفین» میگوییم