اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٩٩ - دليل اوّل

داشته باشد، اين ملازمه در فعليت هم اثر دارد، يعنى اگر فعليت داشته باشد، شارع از وجوب وضو صرف نظر نكرده است. در اين صورت شما چطور مى‌توانيد استصحاب عدم وجوب را جارى كنيد؟ بنابراين اگرچه انسان در ابتدا خودش را شاك مى‌بيند و حالت سابقه عدميّه هم وجود دارد ولى آن خصوصيتى كه در جريان اصل عملى اعتبار دارد در اينجا وجود ندارد و نمى‌توان به استصحاب تمسك كرد. [١] بيان مرحوم بروجردى اگرچه ناظر به كلام مرحوم آخوند نيست ولى توجيه خوبى براى كلام ايشان مى‌باشد و مى‌تواند جواب از اشكالى كه بر مرحوم آخوند وارد شده قرار گيرد.

بحث سوم: آيا بين وجوب يك شى‌ء و وجوب مقدّمه آن ملازمه وجود دارد؟

در اينجا چند نظريه وجود دارد:

نظريه اوّل: قول به ملازمه‌

قائلين به اين نظريه، براى اثبات مدّعاى خود دلايلى را اقامه كرده‌اند:

دليل اوّل:

مرحوم آخوند فرموده است: ادلّه‌اى كه بر ملازمه اقامه شده داراى اشكال است و بهترين دليل اين است كه ما مسئله را به وجدان واگذار كنيم و ببينيم وقتى يك مولاى آمر، امرى را در ارتباط با چيزى صادر مى‌كند و مى‌داند كه آن چيز داراى مقدّمه يا

[١]- نهاية الاصول، ج ١، ص ١٩٦ و ١٩٧