اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٢٣ - اشكال شيخ انصارى به صاحب معالم رحمه الله

كه بنا بر حرف شيخ انصارى رحمه الله وجوب شرعى غيرى مقدّمه مشروط به اين است كه از طريق اين مقدّمه بخواهيم به ذى المقدّمه، برسيم. و بنا بر احتمال دوّم- كه قضيه به‌صورت قضيه حينيه مطرح بود- كلمه «حينما» به خود حكم ارتباط دارد يعنى وجوب در حالى است كه قصد داشته باشد از طريق اين مقدّمه به ذى المقدّمه برسد. در نتيجه بنا بر احتمال اوّل و دوّم، قيد «قصد توصّل» در ارتباط با وجوب است. امّا بنا بر احتمال سوّم، «قصد توصّل» در ارتباط با واجب است نه در ارتباط با وجوب. بنا بر اين احتمال، شيخ انصارى رحمه الله مى‌خواهد ادّعا كند كه وجوب غيرى مقدّمى، روى يك موضوع مقيّدى مى‌آيد كه آن عبارت از «نصب نردبان با قيد اين كه با آن، قصد رسيدن به ذى المقدّمه را داشته باشد» مى‌باشد. همان‌طور كه در «صلّ مع الطهارة» طهارت قيد براى واجب- يعنى صلاة- است و ربطى به وجوب صلاة ندارد. فرق اين دو اين است كه اگر «قصد توصّل» مربوط به وجوب باشد، تحصيلش واجب نيست امّا اگر مربوط به واجب باشد تحصيل آن لازم است. حال بايد ببينيم آيا كدام‌يك از اين احتمالات صحيح است؟: [١] با توجه به اينكه اشكالات مربوط به اين دو احتمال، مشترك است، لذا ما احتمال اوّل را مورد بحث قرار مى‌دهيم ولى آنچه در مورد آن مطرح مى‌كنيم در مورد احتمال دوّم هم جريان دارد. اوّلًا: بايد ببينيم آيا اين احتمال از نظر مرحله ثبوت، ممكن است؟ اگر امكان داشت آن‌وقت نوبت به مرحله اثبات مى‌رسد كه ببينيم چه دليلى برآن دلالت مى‌كند؟ اشكال اوّل: در مورد مرحله ثبوت، اولين سخنى كه مطرح است همان چيزى‌

[١]- احتمال اوّل اين بود كه قصد توصّل به‌عنوان شرط براى اصل وجوب باشد و احتمال دوّم اين بود كه قصد توصّل به‌عنوان قضيه حينيه در اصل وجوب مدخليت داشته باشد.