رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٣٤٥ - مسأله ٦٢٨ قبر را به اندازۀ قد انسان متوسط گود كنند
وَ النُّشُورَ حَقٌّ وَ الصِّرٰاطَ حَقٌّ وَ الْمِيْزٰانَ حَقٌّ وَ تَطٰايُرَ الْكُتُبِ حَقٌّ وَ اَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَ النّٰارَ حَقُّ وَ اَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيهَا وَ اَنَّ اللّٰهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ» پس بگويد: «أَ فَهِمْتَ يا فُلانُ» و به جاى فلان، اسم ميّت را بگويد پس از آن بگويد: «ثَبَّتَكَ اللّٰهُ بِالْقَولِ الثَّابِتِ وَ هَداك اللّٰهُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ عَرَّفَ اللّٰهُ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اَوْليٰائِكَ في مُسْتَقَرٍّ مِنْ رَحْمَتِهِ» پس بگويد: «اَللّٰهُمَّ جَافِ الْأَرْضَ عَنْ جَنْبَيْهِ وَ اصْعَدْ بِرُوحِهِ اِلَيكَ وَ لَقِّهِ (٦) مِنكَ بُرهَاناً اَللّٰهُمَّ عَفوَكَ عَفْوَك» (٧) .
اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست
(١) گلپايگانى، اراكى، خوئى، فاضل، سيستانى، تبريزى، صافى، زنجانى، نورى: مستحب است قبر را. .
(٢) مكارم: مستحب است به اميد اين كه مطلوب پروردگار باشد، امور زير را در دفن ميّت رعايت كنند: (١) قبر را به اندازۀ قامت انسان متوسّط گود كنند. (٢) ميّت را در نزديكترين قبرستان دفن نمايند، مگر آن كه قبرستان دورتر، از جهتى بهتر باشد، مثل اين كه افراد خوب در آنجا دفن شدهاند يا مردم براى فاتحه، بيشتر به آنجا مىروند. (٣) هنگام دفن، جنازه را در چند قدمىِ قبر بر زمين بگذارند و تا سه مرتبه، كم كم نزديك ببرند و در مرتبۀ چهارم وارد قبر كنند. (٤) اگر ميّت مرد است، او را از طرف سر وارد قبر كنند و اگر زن است از طرف عرض بدن و به هنگام وارد كردن او پارچهاى روى قبر بگيرند. (٥) جنازه را به آرامى از تابوت بردارند و با آرامى وارد قبر كنند، و دعاهايى كه دستور داده شده پيش از دفن و موقع دفن بخوانند. (٦) قبر لحد داشته باشد، يعنى آن را طورى بسازند كه خاك روى بدن ميّت نريزد، به اين ترتيب كه قسمت پايين قبر را باريكتر كنند و بعد از گذاشتن ميّت در قبر، بالاى آن خشت يا آجر بچينند و يا طرف قبلۀ قبر را كمى از پايين توسعه دهند به اندازهاى كه ميّت در آن قرار بگيرد. (٧) پشت سر ميّت مقدارى خاك يا خشت بگذارند كه وقتى او را به طرف راست مىخوابانند به عقب برنگردد. (٨) بعد از گذاشتن در قبر گره كفن را باز كنند و صورت ميّت را روى خاك بگذارند و بالشى از خاك زير سر او قرار دهند. (٩) كسى كه ميّت را در قبر مىگذارد با طهارت و سر برهنه و پا برهنه باشد و غير از خويشان ميّت، با پشت دست خاك بر قبر بريزند و بگويند «إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ رٰاجِعُونَ» و اگر ميّت زن است كسى كه با او محرم است او را در قبر بگذارد و اگر محرم نباشد خويشانش او را در قبر بگذارند. (١٠) پيش از آن كه «لحد» را به پوشانند دست راست به شانۀ ميّت بزنند و او را حركت دهند و سه مرتبه بگويند: . .
(٣) [كلمۀ «بِكَ» در رساله آيات عظام: گلپايگانى، خوئى، زنجانى، سيستانى، صافى، فاضل و مكارم نيست]
(٤) گلپايگانى، صافى: الْحُجَّةُ الْقٰائِمُ الْمُنتَظَرُ. .
(٥) [كلمۀ «اجمعين» در رسالۀ آيات عظام: خوئى، تبريزى، سيستانى و زنجانى نيست]
(٦) فاضل: وَ لَقِّنْهُ. .
(٧) تبريزى: و اگر ميّت زن است، تمام خطابها و ضميرها و افعال مؤنث ذكر شود.
زنجانى: و در صورتى كه ميت زن باشد پارهاى از اين دعا تغيير مىكند به اين ترتيب: «اِسْمَعِى، اِفْهَمِى يٰا فُلاٰنَةَ ابْنَةَ فُلاٰنٍ» و به جاى «فُلاٰنَةَ» نام ميت و به جاى فلان نام پدرش را