سيستانى: چنانچه يادش بيايد كه نماز ظهر را خوانده بوده، مى‌تواند نيت را به نماز عصر برگرداند و نماز را تمام كند در صورتى كه بعضى از اجزاء نماز را به نيّت ظهر نياورده باشد يا آن كه اگر آورده است به نيّت عصر تدارك كند، ولى اگر آن جزء ركعت باشد نماز او در هر صورت باطل است و هم چنين اگر ركوع يا دو سجده از يك ركعت باشد نماز بنا بر احتياط لازم باطل است.

فاضل: و نماز را ادامه دهد و بعد متوجه شود كه نماز ظهر را خوانده است بايد نيت خود را به نماز عصر برگرداند و چنانچه مقدارى از نماز را كه به نيّت ظهر خوانده مشتمل به ركن بوده بايد نماز را تمام كند و دوباره نماز عصر را بخواند، امّا اگر مشتمل بر ركن نبوده بايد آن قسمت را به نيّت عصر بخواند و نماز او صحيح است هر چند احتياط مستحب در اعاده آن است.

مكارم: رجوع كنيد به ذيل مسأله ٧٥٦.

زنجانى: مسأله اگر در بين نماز عصر اطمينان پيدا كند كه نماز ظهر را نخوانده است، بايد نيت را به نماز ظهر برگرداند و نماز را تمام نمايد و چنانچه پس از برگرداندن نيت به نماز ظهر يادش بيايد كه نماز ظهر را خوانده بود، در صورتى كه هيچ يك از اجزاء واجب را به نيت ظهر نخوانده باشد، بايد نيت را به نماز عصر برگرداند و نماز را تمام كند، و اگر برخى از اجزاء واجب را كه از قبيل ذكر خدا و قرآن باشد خوانده، بنا بر احتياط آن اجزاء را دوباره به قصد قربت؛ بدون نيت خصوص وجوب يا استحباب، به جا آورده و نمازش را تمام كند، و در غير اين دو صورت نماز را رجاءً به نيت عصر تمام كرده و دوباره آن را اعاده كند.

[مسأله ٧٥٨ اگر در بين نماز عصر شك كند كه نماز ظهر را خوانده]

مسأله ٧٥٨ اگر در بين نماز عصر شك كند كه نماز ظهر را خوانده يا نه بايد نيّت را به نماز ظهر برگرداند (١) . ولى اگر وقت به قدرى كم است كه بعد از تمام شدن نماز، مغرب مى‌شود (٢) بايد به نيّت نماز عصر، نماز را تمام كند و نماز ظهرش قضا ندارد (٣) .

(١) مكارم: بايد به همان دستور كه در مسألۀ قبل [(٧٥٦)]گفته شد عمل كند، يعنى نيّت را به ظهر برگرداند و بعداً عصر را بخواند، هم چنين اگر در وسط نماز عشا شكّ كند كه نماز مغرب را خوانده يا نه، بايد به دستور گذشته عمل كند.

زنجانى: بعيد نيست بتواند نماز را به نيت عصر تمام كرده، نيازى به خواندن نماز ظهر نيست؛ هر چند در وسعت وقت، بنا بر احتياط مستحب نماز را به قصد ما في الذمّه تمام كرده، پس از آن رجاءً چهار ركعت (يا دو ركعت در مورد مسافر) بدون نيت ظهر يا عصر به جا آورد.

سيستانى: بايد نماز را به نيّت عصر تمام كند و بعداً نماز ظهر را به جا آورد ولى اگر وقت به قدرى كم است كه بعد از تمام شدن نماز، آفتاب غروب مى‌كند و براى يك ركعت نماز هم وقت باقى نمانده لازم نيست كه نماز ظهر را قضا كند.

(٢) خوئى، تبريزى: اگر وقت به قدرى كم است كه بعد از تمام شدن نماز، آفتاب غروب