زنجانى: مسأله اگر انسان به جهتى مانند پوشاندن عورت خود از نامحرم ناچار باشد كه در حال تخلى رو به قبله يا پشت به قبله بنشيند مانعى ندارد ولى بنا بر احتياط در صورت امكان پشت به قبله بنشيند، و در صورتى كه يا بايد نامحرم غير عورت او را ببيند و يا رو به قبله يا پشت به قبله بنشيند، مخير است رو به قبله و پشت به قبله ننشيند و نامحرم او را ببيند يا اين كه خود را از نامحرم به پوشاند و در اين صورت بنا بر احتياط در صورت امكان پشت به قبله بنشيند.

[مسأله ٦٣ حكم تخلى بچه]

مسأله ٦٣ احتياط واجب (١) آن است كه بچه را در وقت تخلّى رو به قبله يا پشت به قبله ننشانند (٢) ، ولى اگر خود بچه بنشيند، جلوگيرى از او واجب نيست (٣) .

(١) تبريزى، سيستانى: احتياط مستحبّ. .

زنجانى: احتياط. .

(٢) سيستانى: بقيۀ مسأله ذكر نشده.

(٣) مكارم: هر چند بهتر است.

مسائل اختصاصى

مكارم: مسأله ٦٨ در منزلهايى كه مستراح آن رو به قبله يا پشت به قبله ساخته شده (خواه از روى عمد باشد، يا اشتباه، يا ندانستن مسأله) بايد طورى بنشينند كه رو به قبله يا پشت به قبله نباشد و الاّ حرام است.

مكارم: مسأله ٦٩ اگر قبله را نمى‌داند بايد جستجو كند، و اگر طريقى براى جستجو نيست اگر مى‌تواند تأخير بيندازد، امّا در صورت ضرورت به هر طرف بنشيند اشكالى ندارد، در هواپيماها و قطارها نيز بايد همين معنا را مراعات كرد.

[مسأله ٦٤ در چهار جا تخلّى حرام است ]

مسأله ٦٤ در چهار جا تخلّى حرام است: اول: در كوچه‌هاى بن بست، در صورتى كه صاحبانش اجازه نداده باشند (١) . دوم: در ملك كسى كه اجازۀ تخلّى نداده است. سوم: در جايى كه براى عدۀ مخصوصى وقف شده است مثل بعضى از مدرسه‌ها (٢) . چهارم: روى قبر مؤمنين (٣) در صورتى كه بى‌احترامى به آنان باشد (٤) .

(١) سيستانى: و هم چنين در كوچه‌ها و راههاى عمومى در صورتى كه موجب ضرر به عابرين باشد. .

زنجانى: اول: در كوچه‌هاى بن بست، مگر همۀ صاحبانش اجازه دهند. .

(٢) زنجانى: مثل دستشويى بعضى مدرسه‌ها. .

(٣) بهجت: يا ساير مقامات مقدّسۀ دينى و مذهبى. .

(٤) خوئى، تبريزى، سيستانى: (سيستانى: بلكه حتى اگر نباشد، مگر اين كه زمين از مباحات اصلى باشد.) و هم چنين هر جايى كه تخلّى موجب هتك حرمت يكى از مقدّسات دين يا مذهب شود.

زنجانى: و هم چنين در جايى كه بى‌احترامى به مؤمنى گردد يا تخلى سبب هتك حرمت يكى از مقدسات شريعت باشد.

مكارم: مسأله در چند محلّ تخلّى كردن حرام است (خواه بول يا غائط) : اوّل: در كوچه‌ها و جاده‌هايى كه مسير مردم است. دوّم: در جايى كه براى عدّۀ خاصّى وقف شده مانند مدرسه‌هايى