(٢) سيستانى: و اگر عمداً برنگردد جماعتش بنا بر احتياط باطل مى‌شود ولى نمازش صحيح است به تفصيلى كه در مسأله [١٤٢٣]گذشت، ولى اگر به ركوع برگردد و پيش از آن كه به ركوع امام برسد، امام سر بردارد، نمازش بنا بر احتياط باطل است.

(٣) بهجت: نمازش بنا بر أظهر باطل است. و هم چنين در حكم سهو است اگر فراموش كند كه مأموم است و يا گمان كند كه امام سر از ركوع برداشته، و يا هر عذرى كه موجب ترك متابعت شده باشد.

[مسأله ١٤٧٢ اگر اشتباهاً سر بر دارد]

مسأله ١٤٧٢ اگر اشتباهاً سر بر دارد و ببيند امام در سجده است بايد (١) به سجده برگردد و چنانچه در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد، براى زياد شدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نمى‌شود.

(١) سيستانى: بايد بنا بر احتياط. .

زنجانى: مسأله اگر اشتباهاً سر از سجده بردارد و ببيند امام در سجده است، چنانچه اطمينان دارد كه اگر برگردد در سجده به امام مى‌رسد، پس اگر بخواهد نماز جماعتش باقى باشد، بايد به سجده برگردد و اگر در هر دو سجده يك ركعت هم اين اتفاق بيفتد، نمازش باطل نمى‌شود.

[مسأله ١٤٧٣ كسى كه اشتباهاً پيش از امام سر از سجده برداشته]

مسأله ١٤٧٣ كسى كه اشتباهاً پيش از امام سر از سجده برداشته هر گاه به سجده برگردد (١) و هنوز به سجده نرسيده امام سر بردارد، نمازش صحيح است ولى اگر در هر دو سجده (٢) اين اتفاق بيفتد، نماز باطل است (٣) .

(١) خوئى، تبريزى، سيستانى: و معلوم شود امام قبلاً سر برداشته است، نمازش صحيح است ولى اگر در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد نمازش (سيستانى: بنا بر احتياط) باطل است.

(٢) فاضل: از يك ركعت. .

(٣) زنجانى: اگر در هر دو سجدۀ يك ركعت اين اتفاق بيفتد، به احتياط واجب نماز را تمام كند و پس از آن دوباره به جا آورد.

[مسأله ١٤٧٤ اگر اشتباهاً سر از ركوع يا سجده بردارد]

مسأله ١٤٧٤ اگر اشتباهاً سر از ركوع يا سجده بردارد و سهواً يا به خيال اين كه به امام نمى‌رسد، به ركوع يا سجده نرود، نمازش صحيح است (١) .

(١) خوئى، تبريزى، سيستانى، زنجانى: جماعت و نمازش صحيح است. (زنجانى: هر چند معلوم شود كه اگر برمى‌گشته به امام مى‌رسيده است.)

[مسأله ١٤٧٥ اگر سر از سجده بردارد و ببيند امام در سجده است]

مسأله ١٤٧٥ اگر سر از سجده بردارد و ببيند امام در سجده است چنانچه به خيال اين كه سجدۀ اول امام است، به قصد اين كه با امام سجده كند به سجده رود و بفهمد سجدۀ دوم امام بوده (١) ، بايد بنا بر احتياط نماز را تمام كند و از سر بخواند. و اگر به خيال اين كه سجدۀ دوم امام است به سجده رود و بفهمد سجدۀ اول امام بوده، احتياط آن است كه نماز را فرادى تمام نمايد اگر چه مى‌تواند متابعت امام را بكند و به سجده رود و نماز را تمام كند.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه مكارم نيست

(١) اراكى، فاضل: سجدۀ دوّم او حساب مى‌شود و اگر به خيال اين كه سجدۀ دوّم امام است به سجده رود و (فاضل: بعد از سر برداشتن از سجده) بفهمد سجدۀ اوّل امام بوده، متابعت از