خوئى: مسأله اگر پيش از تمام شدنِ غسل، در شستن مقدارى از طرف چپ يا طرف راست شك كند، لازم است كه آن مقدار را بشويد و اگر در شستن مقدارى از سر و گردن شك كند شكّش غير معتبر و غسلش صحيح است.

زنجانى: بنا بر احتياط اگر در شستن مقدارى از سر و گردن شك كند بايد بعد از شستن آن، بدن را نيز بشويد.

سيستانى: اگر در شستن مقدارى از سر و گردن شك كند، بنا بر احتياط لازم بايد بعد از شستن آن، دوباره بدن را بشويد.

تبريزى: اگر در شستن مقدارى از سر و گردن شك كند، بايد بنا بر احتياط به شك خود اعتنا كند.

مكارم: مسأله اگر بعد از تمام شدن غسل، شكّ كند كه اعضاء را درست شسته يا نه، اعتناء نكند.

غسل ارتماسى

[مسأله ٣٦٧ غسل ارتماسى]

مسأله ٣٦٧ در غسل ارتماسى اگر به نيّت غسل ارتماسى به تدريج در آب فرو رود تا تمام بدن زير آب رود غسل او صحيح است (١) و احتياط آن است كه يك دفعه زير آب رود.

(١) بهجت: و احتياط آن است كه از اوّل فرو رفتن در آب، نيّت غسل كردن را داشته باشد به آن چه غسل ارتماسى با آن محقّق و تمام مى‌شود و أظهر كفايت نيّت در حال فرو رفتن مجموع بدن در آب است.

گلپايگانى، خوئى، تبريزى، صافى، زنجانى: مسأله در غسل ارتماسى بايد در يك آن، آب تمام بدن را فرا بگيرد، پس اگر به نيّت غسل ارتماسى در آب فرو رود چنانچه پاى او روى زمين باشد بايد از زمين بلند كند.

اراكى، فاضل: مسأله در غسل ارتماسى بايد آب در يك آن، تمام بدن را بگيرد، پس اگر به نيت غسل ارتماسى يك باره يا به تدريج در آب فرو رود تا تمام بدن زير آب رود غسل او صحيح است.

سيستانى: مسأله غسل ارتماسى به دو نحو انجام مى‌گيرد: دفعى و تدريجى. در غسل ارتماسى دفعى، بايد در يك آن، آب تمام بدن را فرا بگيرد، ولى معتبر نيست كه قبل از شروع در غسل تمام بدن بيرون آب باشد بلكه اگر مقدارى از آن بيرون باشد و به نيّت غسل در آب فرو رود كفايت مى‌كند. در غسل ارتماسى تدريجى بايد بدن را به نيّت غسل تدريجاً با حفظ وحدت عرفى در آب فرو بَرَد و در اين قسم لازم است كه هر عضو قبل از غسل دادن آن بيرون آب باشد.

مكارم: مسأله غسل ارتماسى آن است كه بعد از نيّت، تمام بدن را يك دفعه يا به تدريج در آب فرو مى‌برد، خواه در مثل حوض و استخر باشد و يا زير آبشارى كه آب آن يك مرتبه تمام بدن را فرا مى‌گيرد، امّا غسل ارتماسى زير دوش معمولى ممكن نيست.

[مسأله ٣٦٨ در غسل ارتماسى اگر همۀ بدن زير آب باشد]

مسأله ٣٦٨ در غسل ارتماسى اگر همۀ بدن زير آب باشد (١) و بعد از نيّت غسل، بدن را حركت دهد غسل او صحيح است (٢) .