بهجت: مسأله نافلۀ ظهر و عصر در سفر يعنى در جايى كه بايد نماز ظهر و عصر را شكسته بخواند ساقط مى‌شود؛ و امّا در جايى كه مخيّر است نمازش را تمام و يا شكسته بخواند أظهر عدم سقوط نافلۀ ظهر و عصر است؛ و امّا در نافلۀ عشا أظهر عدم سقوط آن در سفر است ولى احتياط اين است كه به نيت اين كه شايد مطلوب باشد به جا آورد.

مكارم: مسأله نافلۀ ظهر و عصر را در سفر نبايد خواند و احتياط آن است كه نافلۀ عشا را نيز ترك كند، اما بقيۀ نافله‌هاى روزانه يعنى نافلۀ صبح و مغرب و نافلۀ شب در سفر ساقط نمى‌شود.

زنجانى: مسأله نافلۀ ظهر و عصر در سفر ساقط مى‌شود، و نافلۀ عشا بنا بر احتياط به قصد رجاء خوانده شود.

وقت نافله‌هاى يوميّه

[مسأله ٧٦٨ نافلۀ نماز ظهر پيش از نماز ظهر خوانده مى‌شود]

مسأله ٧٦٨ نافلۀ نماز ظهر پيش از نماز ظهر خوانده مى‌شود و وقت آن (١) از اول ظهر تا موقعى كه آن مقدار از سايۀ شاخص كه بعد از ظهر پيدا مى‌شود (٢) ، به اندازۀ دو هفتم آن شود، مثلاً اگر درازى شاخص هفت وجب باشد (٣) ، هر وقت مقدار سايه‌اى كه بعد از ظهر پيدا مى‌شود به دو وجب رسيد (٤) ، آخر وقت نافلۀ ظهر است (٥) .

(١) گلپايگانى، خوئى، تبريزى، زنجانى، صافى: وقت فضيلت آن. .

(٢) مكارم: بيشتر از دو هفتم طول شاخص شود، مثلاً اگر طول شاخص هفت وجب است هر وقت مقدار سايه‌اى كه بعد از ظهر پيدا مى‌شود بيشتر از دو وجب شود وقت نافلۀ ظهر تمام شده.

(٣) فاضل: مثلاً اگر ارتفاع شاخص هفتاد سانتيمتر باشد. .

(٤) فاضل: به بيست سانتيمتر رسيد. .

(٥) بهجت: امّا بعد از اين وقت تا موقعى كه سايه به اندازۀ خود شاخص بشود باز هم نافلۀ ظهر فضيلت دارد، ولى از نظر فضيلت به وقت قبلى نمى‌رسد؛ و قبل از اذان ظهر و بعد از اين كه سايه به اندازۀ شاخص شد به اميد اين كه الآن خواندن آن خوب باشد مى‌توانند نافلۀ ظهر را بخوانند ولى بنا بر احتياط اگر قبل از ظهر مى‌خوانند نيّت ادا و اگر بعد از نماز مى‌خوانند نيت اداء و قضا ننمايند.

گلپايگانى، صافى: آخر وقت فضيلت نافلۀ ظهر است و تا آخر وقت فريضه هر گاه پيش از نماز ظهر (صافى: پيش از نماز عصر) به قصد اداء به جا آورد صحيح است و هم چنين وقت اداء نافلۀ عصر تا وقت اداء فريضۀ عصر است.

سيستانى: مسأله نافلۀ نماز ظهر پيش از نماز ظهر خوانده مى‌شود و وقت آن از اوّل ظهر است، و تا موقعى كه ممكن باشد آن را پيش از نماز ظهر خواند، وقت آن ادامه دارد، ولى اگر شخص نافلۀ ظهر را تا موقعى كه آن مقدار از سايۀ شاخص كه بعد از ظهر پيدا مى‌شود به اندازۀ دو هفتم آن شود يعنى اگر درازى شاخص هفت وجب باشد سايه به دو وجب برسد تأخير بيندازد بهتر است كه در اين موقع نماز ظهر را قبل از نافله بخواند. مگر اين كه يك ركعت از نافله را قبل از آن خوانده باشد كه در اين صورت، بهتر تمام كردن نافله است قبل از فريضه.

[مسأله ٧٦٩ نافلۀ عصر پيش از نماز عصر خوانده مى‌شود]

مسأله ٧٦٩ نافلۀ عصر پيش از نماز عصر خوانده مى‌شود و وقت آن (١) تا موقعى است كه آن مقدار از سايۀ شاخص كه بعد از ظهر پيدا مى‌شود، به چهار هفتم آن برسد (٢)