زنجانى: مسأله اگر روزه دار در روزۀ ماه رمضان عمداً و بدون اضطرار و اكراه يا رعايت واجب مهمتر يا مساوى كارى كه روزه را باطل مى‌كند، انجام دهد در صورتى كه مى‌دانسته يا ترديد داشته آن كار روزه را باطل مى‌كند، قضا و كفاره بر او واجب مى‌شود، ولى در پاره‌اى موارد كه در مسأله [١٦٨٨]گفته خواهد شد تنها قضا واجب مى‌شود.

سيستانى: مسأله اگر كسى روزۀ ماه رمضان را به خوردن يا آشاميدن يا جماع يا استمناء يا باقى ماندن بر جنابت باطل كند در صورتى كه از روى عمد و اختيار باشد و از روى ناچارى و جبر نباشد، اضافه بر قضا كفاره هم بر او واجب مى‌شود، و احتياط مستحب آن است كه كسى كه روزه را به غير آن چه گفته شد باطل كند اضافه بر قضا كفاره هم بدهد.

مكارم: مسأله كارهايى كه روزه را باطل مى‌كند اگر عمداً و با علم و اطلاع انجام دهد علاوه بر اين كه روزه او باطل مى‌شود و قضا دارد، كفاره نيز دارد، ولى اگر به خاطر ندانستن مسأله باشد كفاره ندارد، ولى احتياط آن است كه قضا كند.

[مسأله ١٦٥٩ اگر به واسطۀ ندانستن مسأله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مى‌كند]

مسأله ١٦٥٩ اگر به واسطۀ ندانستن مسأله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مى‌كند (١) ، چنانچه مى‌توانسته مسأله را ياد بگيرد، بنا بر احتياط واجب كفاره بر او ثابت مى‌شود (٢) و اگر نمى‌توانسته مسأله را ياد بگيرد يا اصلاً ملتفت مسأله نبوده (٣) يا يقين داشته كه فلان چيز روزه را باطل نمى‌كند، كفاره بر او واجب نيست.

اين مسأله در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) خوئى، تبريزى: ظاهر اين است كه كفاره براى او واجب نيست (تبريزى: و بايد آن روز را امساك كرده و بعد قضا نمايد) ولى اگر عمداً به خدا و پيغمبر صلى اللّٰه عليه و آله و سلم به دروغ نسبتى بدهد و بداند كه حرام است كفاره نيز واجب است اگر چه نداند اين عمل روزه را باطل مى‌كند.

(٢) نورى: بنا بر احتياط كفّاره بر او واجب مى‌شود. .

گلپايگانى، صافى: چنانچه در ياد گرفتن مسأله تقصير كرده و در وقت به جا آوردن آن كار احتمال مفطر بودن آن را مى‌داده كفاره بر او واجب مى‌شود و اگر در وقت به جا آوردن آن غفلت داشته كفاره واجب نيست اگر چه أحوط است و هم چنين اگر در ياد گرفتن مسأله تقصير نكرده باشد كفاره واجب نيست.

صافى: و اگر در وقت به جا آوردن آن غفلت داشته، بنا بر احتياط كفاره لازم است ولى اگر در ياد گرفتن مسأله تقصير نكرده باشد كفاره واجب نيست.

فاضل: چنانچه جاهل مقصر بوده بنا بر احتياط كفاره بر او واجب مى‌شود و اگر جاهل قاصر بوده يعنى در ندانستن خود معذور بوده است مانند اين كه يقين داشته كه فلان چيز روزه را باطل نمى‌كند كفاره بر او واجب نيست.

(٣) اراكى: كفاره بر او واجب نيست.

سيستانى: مسأله اگر كسى چيزى از آن چه را كه گذشت انجام دهد در حالى كه عقيدۀ