بنا بر احتياط واجب سر را به روى اينها بكشد و اگر ممكن نباشد سر را بردارد و بدون نشستن، در حال خميده روى اينها بگذارد، و بنا بر احتياط مستحب در تمام صورتها نماز را دوباره بخواند.

مكارم: اگر ممكن است و منافات با صورت نمازگزار ندارد پيشانى را به روى چيزى كه سجده بر آن صحيح است بكشد، و اگر دسترسى ندارد و وقت تنگ است به دستور مسأله پيش [(١٠٨٤)]عمل كند.

سيستانى: چنانچه پس از به جا آوردن ذكر واجب ملتفت شود مى‌تواند سر از سجده بردارد و نمازش را ادامه دهد و اگر قبل از به جا آوردن ذكر واجب ملتفت شود بايد پيشانى خود را به چيزى كه سجده بر آن صحيح است بكشد و ذكر واجب را انجام دهد ولى اگر كشيدن پيشانى ممكن نباشد مى‌تواند ذكر واجب را در همان حال به جا آورد و نمازش در هر دو صورت صحيح است.

(٢) اراكى: و اگر ممكن نباشد ولى وقت وسعت دارد بايد نماز را بشكند. .

گلپايگانى، صافى: و اگر ممكن نباشد چنانچه وقت نماز وسعت دارد، بايد نماز را رها كند و اگر وقت تنگ است در صورتى كه لباسش از پنبه يا كتان است، بايد پيشانى را از روى آن به روى لباسش بكشد و اگر از چيز ديگر است پيشانى را از روى آن به پشت دست يا چيز معدنى بكشد با مراعات احتياطى كه در مسأله پيش گفته شد.

صافى: به ترتيبى كه در مسأله [١٠٨٤]گفته شد عمل نمايد.

[مسأله ١٠٨٩ اگر بعد از سجده بفهمد پيشانى را روى چيزى گذاشته]

مسأله ١٠٨٩ اگر بعد از سجده بفهمد پيشانى را روى چيزى گذاشته كه سجده بر آن باطل است، اشكال ندارد (١) .

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) خوئى: بايد بر چيزى كه سجده بر او صحيح است سجده نمايد و بنا بر احتياط مستحبّ نماز را از سر به جا آورد و اگر اين كار در دو سجده از يك ركعت اتّفاق افتاد، يك سجده را تدارك نمايد و احتياط واجب آن است كه نماز را دوباره بخواند.

زنجانى: بايد بر چيزى كه سجده بر آن صحيح است سجده نمايد و اگر نداشته باشد به ترتيبى كه در مسأله [١٠٨٤]گفته شد عمل نمايد و در اين مسأله فرقى نيست كه اين كار در يك سجده رخ داده باشد، يا در دو سجده از يك ركعت.

تبريزى: عيبى ندارد و بنا بر احتياط مستحبّ نماز را دوباره به جا آورد و هم چنين است اگر در دو سجده از يك ركعت اتّفاق افتاد.

مكارم: مسأله هر گاه بعد از نماز يا بعد از سجده متوجّه شود بر چيزى سجده كرده كه سجده بر آن جايز نبوده، نمازش صحيح است.

[مسأله ١٠٩٠ سجده كردن براى غير خداوند متعال حرام مى‌باشد]

مسأله ١٠٩٠ سجده كردن براى غير خداوند متعال حرام مى‌باشد و بعضى از مردم عوام (١) كه مقابل قبر امامان عليهم السلام پيشانى را به زمين مى‌گذارند، اگر براى شكر خداوند متعال باشد، اشكال ندارد وگرنه حرام است (٢) .

اين مسأله، در رسالۀ آيات عظام: فاضل و بهجت نيست

(١) گلپايگانى، صافى، زنجانى، نورى: بعضى از مردم. .

(٢) سيستانى: اشكال ندارد وگرنه مشكل است.

مكارم اگر به قصد سجده براى امام عليه السلام باشد فعل حرام است؛ و اگر براى شكر خدا