مسأله ١١٨٠ اگر بعد از گذشتن وقت نماز شك كند كه نماز خوانده يا نه، يا گمان كند كه نخوانده، خواندن آن لازم نيست (١) ، ولى اگر پيش از گذشتن وقت، شك كند كه نماز خوانده يا نه، يا گمان كند كه نخوانده، بايد آن نماز را بخواند بلكه اگر گمان كند كه خوانده، بايد آن را به جا آورد (٢) .

(١) بهجت: مگر گمانى كه در حدّ اطمينان باشد؛ . .

زنجانى: مگر اطمينان داشته باشد نخوانده. .

فاضل: به شك خود اعتنا نكند. .

(٢) خوئى، تبريزى، سيستانى، مكارم، صافى، زنجانى: اگر پيش از گذشتن وقت، شك كند كه نماز خوانده يا نه، اگر چه گمان كند كه خوانده است، بايد آن نماز را بخواند.

[مسأله ١١٨١ اگر بعد از گذشتن وقت شك كند]

مسأله ١١٨١ اگر بعد از گذشتن وقت شك كند كه نماز را درست خوانده يا نه، به شك خود اعتنا نكند.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه مكارم نيست

[مسأله ١١٨٢ اگر بعد از گذشتن وقت نماز ظهر و عصر]

مسأله ١١٨٢ اگر بعد از گذشتن وقت نماز ظهر و عصر بداند چهار ركعت نماز خوانده ولى نداند به نيت ظهر خوانده يا به نيت عصر بايد (١) چهار ركعت نماز قضا به نيت نمازى كه بر او واجب است بخواند (٢) .

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) خوئى، تبريزى: بنا بر احتياط. .

(٢) فاضل: (ما في الذّمّه) بخواند.

زنجانى: مسأله اگر بعد از گذشتن وقت نماز ظهر و عصر بداند چهار ركعت نماز نخوانده و نمى‌داند كه نماز ظهر است يا نماز عصر، بايد چهار ركعت نماز به قصد ما في الذمه بخواند، و اگر در غير وقت اختصاصى عصر نمازى خوانده و نمى‌داند در آن نيت ظهر كرده يا به جهت فراموشى نيت عصر نموده، نماز خوانده شده را نماز ظهر قرار داده، نماز عصر را قضا مى‌كند و احتياط مستحب آن است كه در نماز قضا، نيت خصوص ظهر يا عصر را نكند.

[مسأله ١١٨٣ اگر بعد از گذشتن وقت نماز مغرب و عشا]

مسأله ١١٨٣ اگر بعد از گذشتن وقت نماز مغرب و عشا، بداند يك نماز خوانده ولى نداند سه ركعتى خوانده يا چهار ركعتى، بايد قضاى نماز مغرب و عشا را بخواند (١) .

(١) زنجانى: و هر دو نماز را به قصد رجاء به جا آورد

. اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

٤ كَثِيرُ الشَّك «كسى كه زياد شك مى‌كند»

[مسأله ١١٨٤ اگر كسى در يك نماز سه مرتبه شك كند]

مسأله ١١٨٤ اگر كسى (١) در يك نماز سه مرتبه شك كند، يا در سه نماز پشت سر هم مثلاً در نماز صبح و ظهر و عصر شك كند، كثير الشك است و چنانچه زياد شك كردن او از غضب يا ترس يا پريشانى حواس نباشد، به شك خود اعتنا نكند.

(١) فاضل: ميزان در تشخيص كثير الشك عُرف است و اگر كسى. .

گلپايگانى: مسأله اگر براى انسان حالتى پيدا شده باشد كه نتواند سه نماز پشت سر هم بدون شكّ بخواند كثير الشك است و بايد به شكّ خود اعتنا نكند.