(٣) گلپايگانى، صافى، بهجت: بايد به وسيلۀ شوهرش اگر اهل فنّ است او را بيرون بياورند و اگر ممكن نيست، به وسيلۀ زنى كه اهل فن باشد او را بيرون بياورند. .

سيستانى: بايد به وسيلۀ شوهرش اگر اهل فن است او را بيرون آورند و اگر ممكن نيست، زنى كه اهل فنّ باشد او را بيرون آورد و مى‌تواند زن به كسى مراجعه كند كه بهتر بتواند اين كار را انجام دهد و به حال او مناسبتر باشد هر چند نامحرم باشد.

(٤) گلپايگانى، صافى: زنى كه. .

[مسأله ٦٢٧ هر گاه مادر بميرد و بچه در شكمش زنده باشد]

مسأله ٦٢٧ هر گاه مادر بميرد و بچه در شكمش زنده باشد (١) اگر چه اميد زنده ماندن طفل را نداشته باشند بايد (٢) به وسيلۀ كسانى كه در مسأله پيش گفته شد (٣) از هر طرفى كه بچه سالم بيرون مى‌آيد بچه را بيرون آورند و دوباره بدوزند (٤) ولى اگر بين پهلوى چپ و راست در سالم بودن بچه فرقى نباشد احتياط واجب آن است كه از پهلوى چپ بيرون آورند (٥) .

(١) زنجانى: اگر چه احتمال زنده ماندن طفل ضعيف باشد، بايد به ترتيبى كه در مسألۀ پيش گفته شد؛ به هر راهى كه براى زنده ماندن بچه سودمندتر است، بچه را از شكم مادر بيرون آورده و محل بريدگى را بدوزند.

سيستانى: اگر اميد زنده ماندن طفل هر چند در مدت كوتاهى باشد بايد هر جايى را كه براى سلامتى بچه بهتر است بشكافند و بچه را بيرون آورند و دوباره بدوزند و امّا اگر علم يا اطمينان به مرگ طفل با اين عمل باشد جايز نيست. [پايان مسأله]

(٢) مكارم: هر گاه مادر بميرد و بچه در شكمش زنده باشد بايد فوراً. .

[كلمۀ « بايد» در رساله آيت اللّٰه فاضل نيست]

(٣) خوئى، گلپايگانى، تبريزى، فاضل، صافى: پهلوى چپ او را بشكافند و بچه را بيرون آورند و دوباره بدوزند (گلپايگانى، صافى: مگر اين كه تشخيص داده شود كه بچه از طرف ديگر سالم بيرون مى‌آيد و از طرف چپ سالم بيرون نمى‌آيد) .

(٤) اراكى: بقيه مسأله ذكر نشده.

مكارم: و حتّى الامكان بايد اين كار زير نظر اهل فنّ انجام گيرد و اگر اهل فنّ نباشد، پهلوى چپ را مى‌شكافند و بچه را فوراً بيرون مى‌آورند.

(٥) بهجت: بايد از پهلوى چپ بيرون آورند.

مستحبّات دفن

[مسأله ٦٢٨ قبر را به اندازۀ قد انسان متوسط گود كنند]

مسأله ٦٢٨ خوب است به اميد آن كه مطلوب پروردگار باشد قبر را (١) به اندازۀ قد انسان متوسط گود كنند و ميّت را در نزديكترين قبرستان دفن نمايند، مگر آن كه قبرستان دورتر، از جهتى بهتر باشد، مثل آن كه مردمان خوب در آنجا دفن شده باشند، يا مردم براى فاتحۀ اهل قبور بيشتر به آنجا بروند و نيز جنازه را در چند ذرعى قبر، زمين بگذارند و تا سه مرتبه كم كم نزديك ببرند و در هر مرتبه زمين بگذارند و بردارند و در