زنجانى: و اقتدا كردن به بچه مميّز كه خوب و بد را مى‌فهمد، بنا بر احتياط واجب صحيح نيست؛ ولى بچه مميّز، مى‌تواند در نماز جماعت شركت كرده و اقتدا نمايد و احكام جماعت هم بر آن بار مى‌شود.

مكارم: ولى امامت زن براى زن مانعى ندارد. و هر انسانى حلال‌زاده است خواه مسلمان يا غير مسلمان، مگر اين كه خلاف آن ثابت شود.

سيستانى: و صحّت اقتداء به بچّۀ ده ساله اگر چه خالى از وجه نيست ولى خالى از اشكال هم نمى‌باشد و عدالت اين است كه واجبات را انجام دهد و محرمات را ترك كند و نشانۀ آن حُسن ظاهر است اگر انسان اطلاع از خلاف آن نداشته باشد.

(٣) اراكى، گلپايگانى، صافى: مانعى ندارد. [پايان مسأله]

خوئى، تبريزى، نورى: مانعى ندارد، اگر چه آثار جماعت بر او مترتّب نمى‌شود.

بهجت: مسأله امام جماعت بايد شيعۀ دوازده امامى، عاقل، عادل و حلال‌زاده باشد و نماز را به طور صحيح بخواند و بنا بر احتياط بايد بالغ باشد و نيز اگر مأموم مرد است، امام او هم بايد مرد باشد.

مسائل اختصاصى

بهجت: مسأله ١١٧١ عدالت معتبر در امام جماعت عبارت است از حسن ظاهر يعنى دورى جستن از گناهان كبيره به طورى كه ظاهر احوال شخص به طور ظنّى دلالت كند كه او بناى بر ترك گناه دارد نه آن كه اتفاقاً چند روزى گناه را ترك كرده باشد. و مأموم بايد اين حسن ظاهر را احراز كند و اصرار بر گناهان صغيره به منزله گناه كبيره است.

بهجت: مسأله ١١٧٣ اگر امام جماعت در بين نماز از قيام عاجز شد لازم است مأموم نيت فرادى كند و نماز خود را بخواند و هم چنين است هر نقصى كه مانع از اقتدا است.

مكارم: مسأله ١٢٦٨ «عدالت» ، يك حالت خداترسى باطنى است كه انسان را از انجام گناه كبيره و تكرار گناه صغيره باز مى‌دارد و همين اندازه كه با كسى معاشرت داشته باشيم و گناهى از او نبينيم، نشانۀ وجود عدالت است و اين را «حُسن ظاهر» كه حاكى از ملكۀ باطن است، مى‌گويند.

[مسأله ١٤٥٤ امامى را كه عادل مى‌دانسته]

مسأله ١٤٥٤ امامى را كه عادل مى‌دانسته (١) ، اگر شك كند به عدالت خود باقى است يا نه، مى‌تواند به او اقتدا نمايد (٢) .

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) فاضل: عدالت امام جماعت بايد براى مأموم محرز باشد و با شك در اصل عدالت نمى‌توان به او اقتدا كرد و در صورتى كه امام را عادل مى‌دانسته. .

(٢) مكارم: مگر اين كه يقين به خلاف پيدا شود.