ج: فقط قضاى آن مقدار از نمازها و روزه‌ها كه يقين به فوت آن بعد از رسيدن به سن قطعى تكليف شرعى داريد، بر شما واجب است، و در مورد روزه، اگر بعد از رسيدن قطعى به سن تكليف، در اثر كوتاهى در يادگيرى مسأله و حكم شرعى، عمداً افطار كرده باشيد، علاوه بر قضا، كفاره هم واجب است.

[س ٧٣٤ دختر نه ساله‌اى كه روزه بر او واجب شده]

س ٧٣٤: اگر دختر نه ساله‌اى كه روزه بر او واجب شده، به دليل دشوارى، روزه‌اش را افطار نمايد، آيا قضا بر او واجب است يا خير؟ ج: قضاى روزه‌هايى كه از ماه رمضان افطار كرده، بر او واجب است.

[س ٧٣٥ اگر فردى به خاطر عذرى قوى احتمال دهد كه روزه بر او واجب نيست]

س ٧٣٥: اگر فردى به خاطر عذرى قوى، پنجاه در صد احتمال دهد كه روزه بر او واجب نيست و به همين دليل روزه نگيرد، ولى بعداً معلوم شود كه روزه بر او واجب بوده، از جهت قضا و كفاره چه حكمى دارد؟ ج: اگر افطار عمدى روزۀ ماه مبارك رمضان به مجرد احتمال عدم وجوب روزه بر وى باشد، در فرض سؤال علاوه بر قضا، كفاره هم بر او واجب است. اما اگر افطار به علت ترس از ضرر باشد و ترس هم منشأ عقلائى داشته باشد، كفاره واجب نيست، ولى قضا بر او واجب است.

[س ٧٣٦ كسى كه بر اثر عذر مسافرت، روزۀ ماه رمضان از او فوت شده]

س ٧٣٦: شخصى مشغول انجام خدمت سربازى است و به علت مسافرت و حضور در محل خدمت، نمى‌تواند روزۀ ماه رمضان سال گذشته را بگيرد، و هنگام حلول ماه رمضان امسال نيز در محل خدمت است و احتمال دارد كه باز هم نتواند روزه بگيرد، اگر پس از پايان دورۀ خدمت سربازى بخواهد روزۀ اين دو ماه را قضا نمايد، آيا كفاره هم بر او واجب است يا خير؟ ج: كسى كه بر اثر عذر مسافرت، روزۀ ماه رمضان از او فوت شده و آن عذر تا ماه رمضان سال آينده استمرار داشته، فقط قضاى آن بر او واجب است و كفارۀ تأخير واجب نيست.

[س ٧٣٧ اگر شخص روزه دار جنب باشد]

س ٧٣٧: اگر شخص روزه دار جنب باشد و تا قبل از اذان ظهر متوجه آن نشود و پس از آن غسل ارتماسى نمايد، آيا روزه‌اش باطل مى‌شود؟ و اگر بعد از غسل متوجه شود كه در حال روزه غسل ارتماسى نموده است، آيا قضاى آن واجب است؟ ج: اگر غسل ارتماسى بر اثر فراموشى و غفلت از روزه دار بودن باشد، غسل و روزه او صحيح است و قضاى روزه‌اش بر او واجب نيست.

[س ٧٣٨ اگر شخصى بخواهد قبل از زوال به محل اقامتش برسد]

س ٧٣٨: اگر شخصى بخواهد قبل از زوال به محل اقامتش برسد، ولى در راه به خاطر پيشامد حادثه‌اى نتواند در زمان معين به مقصد برسد، آيا روزۀ او اشكال دارد و آيا كفاره بر او واجب است يا فقط قضاى روزۀ آن روز را بايد به جا آورد؟ ج: روزه‌اش در سفر صحيح نيست و بر او فقط قضاى روزۀ آن روزى كه پيش از ظهر به محل اقامتش نرسيده، واجب است و كفاره‌اى هم ندارد.

[س ٧٣٩ اگر روزه ضرر داشته باشد]

س ٧٣٩: اگر هواپيما در ارتفاع بالا و مسير طولانى در حال پرواز باشد و پرواز حدود دو ساعت و نيم تا سه ساعت طول بكشد، مهماندار و خلبان هواپيما براى حفظ تعادل خود هر بيست دقيقه احتياج به نوشيدن آب دارند، در اين صورت آيا در ماه مبارك رمضان، كفاره و