زنجانى: اگر ممكن نيست، بايد تيمم كند؛ ولى اگر چيزى هم كه تيمم به آن صحيح است ندارد، بنا بر احتياط واجب با برف يا يخ اعضاى وضو يا غسل را نمناك كند و نماز خوانده و در خارج وقت قضاى نماز را نيز بخواند و اگر نمناك كردن اعضا با برف و يخ هم ممكن نيست بنا بر احتياط مستحب با يخ و برف تيمم كند و در وقت نماز بخواند ولى لازم است نماز خود را در خارج وقت قضا نمايد.

[مسأله ٦٨٩ اگر با خاك و ريگ چيزى مانند كاه كه تيمّم به آن باطل است]

مسأله ٦٨٩ اگر با خاك (و ريگ (١)) چيزى مانند كاه كه تيمّم به آن باطل است مخلوط شود، نمى‌تواند به آن تيمّم كند، ولى اگر آن چيز به قدرى كم باشد كه در خاك (يا ريگ (٢)) از بين رفته حساب شود، تيمّم به آن خاك (و ريگ (٣)) صحيح است (٤) .

(١) ، (٢) و (٣) -[قسمتهاى داخل پرانتز در رساله آيت اللّٰه زنجانى نيست]

(٤) بهجت: بلكه اگر آن چيز كم باشد و از بين رفته هم حساب نشود ولى عرفاً خاك و ريگ گفته شود، بعيد نيست تيمّم صحيح باشد.

[مسأله ٦٩٠ اگر چيزى ندارد كه بر آن تيمّم كند]

مسأله ٦٩٠ اگر چيزى ندارد كه بر آن تيمّم كند چنانچه ممكن است، بايد به خريدن و مانند آن تهيه نمايد.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

[مسأله ٦٩١ تيمّم به ديوار گلى صحيح است]

مسأله ٦٩١ تيمّم به ديوار گلى (١) صحيح است (٢) و احتياط مستحبّ آن است كه با بودن (زمين يا (٣)) خاك خشك، به (زمين يا (٤)) خاك نمناك تيمّم نكند.

(١) زنجانى: كه با زدن دست بر آن، دست انسان خاكى مى‌شود. .

(٢) بهجت: و هم چنين است تيمّم به زمين و خاك نمناك؛ و تيمّم به گِل سفت شده نيز صحيح است، بنا بر اين گِلى كه تيمّم به آن با وجود زمين و خاك خشك صحيح نيست، گِلى است كه تر باشد.

(٣) و (٤) [قسمت داخل پرانتز در رساله آيت اللّٰه زنجانى نيست]

[مسأله ٦٩٢ چيزى كه بر آن تيمّم مى‌كند بايد پاك باشد]

مسأله ٦٩٢ چيزى كه بر آن تيمّم مى‌كند بايد پاك باشد (١) و اگر چيز پاكى كه تيمّم به آن صحيح است ندارد، نماز بر او واجب نيست ولى بايد قضاى آن را به جا آورد (٢) .

(١) سيستانى: چيزى كه بر آن تيمّم مى‌كند بايد شرعاً پاك باشد و بنا بر احتياط واجب عرفاً نيز پاكيزه باشد يعنى آلوده به چيزى كه موجب تنفر است نباشد. .

(٢) خوئى، سيستانى: و بهتر آن است كه در وقت نيز نماز بخواند. (سيستانى: مگر در موردى كه نوبت به فرش گردآلود و مانند آن رسيده است كه اگر نجس باشد احتياط واجب اين است كه با آن تيمم كند و نماز بخواند و بعداً هم قضا كند) .

گلپايگانى، صافى: احتياط آن است كه نماز را بى‌تيمّم بخواند ولى واجب است بعد قضاى آن را به جا آورد.

تبريزى: نماز را بنا بر احتياط با تيمّم بخواند و نيز قضاى آن را به جا آورد.

بهجت: احتياط در اين است كه نماز را بدون تيمّم بخواند و بعداً با وضو يا غسل يا تيمّم نماز را دو مرتبه بخواند.

فاضل: بنا بر احتياط واجب بدون تيمّم و وضو نماز را بخواند و بايد قضاى آن را بعداً به جا آورد.

مكارم: رجوع كنيد به ذيل مسأله ٦٨٤.