رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٥٧٨ - مسائل اختصاصى
(١) گلپايگانى، صافى: يا پاها را دراز كند، ولى هفت عضوى كه گفته شد به زمين برسد اگر طورى است كه عرفاً مىگويند: سجده كرده صحيح است و الاّ باطل است.
اراكى، خوئى، تبريزى: يا پاها را دراز كند (خوئى، تبريزى: اگر چه هفت عضوى كه گفته شد به زمين برسد) . .
سيستانى: يا پاها را مقدارى دراز كند چنانچه بگويند سجده كرده نمازش صحيح است ولى اگر بگويند دراز كشيده و سجده صدق ننمايد نماز او باطل است.
فاضل: و يا پاها را دراز كند اگر چه هفت عضوى كه گفته شد به زمين برسد، بايد بنا بر احتياط واجب نماز را دوباره بخواند.
(٢) نورى: بنا بر احتياط واجب. .
(٣) اراكى: بقيه مسأله ذكر نشده.
خوئى، تبريزى: ولى اگر طورى دراز بكشد كه سجده صدق ننمايد نماز او باطل است.
(٤) نورى: و اگر. .
(٥) [عبارت «بنا بر احتياط واجب» در رساله آيت اللّٰه نورى نيست]
زنجانى: مسأله اگر به طور غير معمول سجده كند، مثلاً در حال سجده سينه و شكم را به زمين بچسباند يا پاها را دراز كند، اگر هفت عضوى كه گفته شد به زمين برسد كفايت مىكند، لكن بنا بر احتياط مستحب نماز را دوباره بخواند.
مكارم: مسأله هر گاه به طور غير معمول سجده كند، مثلاً بخوابد و هفت عضو بدن را بر زمين بچسباند، سجدهاش باطل است.
[مسأله ١٠٦٥ مهر يا چيز ديگرى كه بر آن سجده مىكند]
مسأله ١٠٦٥ مهر (١) يا چيز ديگرى كه بر آن سجده مىكند (٢) ، بايد پاك باشد، ولى اگر مثلاً مهر را روى فرش نجس بگذارد (٣) ، يا يك طرف مهر نجس باشد و پيشانى را به طرف پاك آن بگذارد (٤) اشكال ندارد.
اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه مكارم نيست
(١) زنجانى: مقدارى از سطح مهر. .
(٢) سيستانى: به مقدارى كه سجده بر آن صحيح است. .
(٣) زنجانى: يا پشت مهر نجس باشد، سجده بر آن مانعى ندارد؛ مگر آن كه موجب نجس شدن پيشانى شود به طورى كه موجب بطلان نماز گردد.
(٤) سيستانى: يا قسمتى از روى مهر پاك باشد و قسمتى نجس باشد اگر پيشانى را نجس نكند اشكال ندارد.
مسائل اختصاصى
بهجت: مسأله ٨٧٥ كسى كه فراموش كرده كه موضع سجدۀ او نجس بوده و يا نمىدانسته و بعد از نماز فهميده، در صورتى كه قصد قربت داشته، نمازش صحيح است؛ و اگر در بين نماز فهميد، اگر در حال سجده است پيشانى را از موضع نجس كم كم بكشد تا به موضع پاك برسد و اگر بعد از سجده فهميد، سجدههاى گذشته صحيح است.
بهجت: مسأله ٨٧٦ اگر محل سجده منحصر در نجس شد، سقوط شرطيّت طهارت خالى از وجه نيست؛ و اگر امر دائر است كه به محل نجس سجده كند يا بر لباس پاك، تخيير خالى از وجه نيست و در صورتى كه اميد برطرف شدن عذر را دارد، أحوط تأخير نماز براى آخر وقت است.