رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٤٤ - مسأله ٣١ آب چشمهاى كه جارى نيست
زنجانى: مسأله آب جارى: آبى است كه جريان داشته و ماده دار باشد (يعنى به منبعى متصل باشد) مانند آب چشمه، آب رود خانه، آب قنات و آب لولهكشى شهرى.
فاضل: مسأله آب جارى، آبى است كه داراى مادّه است و جريان دارد مانند اين كه از زمين بجوشد و جريان داشته باشد چون آب چشمه و قنات.
سيستانى: مسأله آب جارى به آبى گفته مىشود كه:١ منبع طبيعى داشته باشد.٢ جارى باشد هر چند به وسيلهاى آن را جارى سازند.٣ فى الجمله استمرار داشته باشد؛ و لازم نيست به منبع طبيعى متصل باشد، پس اگر به طور طبيعى از آن جدا شود مانند ريزش آب از بالا به صورت قطره، با فرض جريان بر زمين، جارى به حساب مىآيد. ولى اگر چيزى مانع اتّصال آن به منبع شود؛ مثلاً اگر مانع ريزش با جوشش آب شود، يا ارتباط آن را با منبع قطع كند، آب باقى مانده حكم جارى را ندارد، هر چند جريان داشته باشد.
[مسأله ٢٩ آب جارى اگر چه كمتر از كر باشد]
مسأله ٢٩ آب جارى اگر چه كمتر از كر باشد، چنانچه نجاست به آن برسد تا وقتى بو يا رنگ يا مزۀ آن به واسطۀ نجاست (١) تغيير نكرده پاك است.
(١) زنجانى: به سبب ملاقات با نجاست. .
[مسأله ٣٠ اگر نجاستى به آب جارى برسد]
مسأله ٣٠ اگر نجاستى به آب جارى برسد، مقدارى از آن، كه بو يا رنگ يا مزهاش (١) به واسطۀ نجاست تغيير كرده نجس است، و طرفى كه متصل به چشمه است اگر چه كمتر از كر باشد پاك است (٢) . و آبهاى ديگر نهر، اگر به اندازۀ كر باشد يا به واسطۀ آبى كه تغيير نكرده به آب طرف چشمه متصل باشد، پاك، وگرنه نجس است.
(١) زنجانى: به سبب ملاقات با نجاست تغيير كرده نجس است، و آب طرف منبع اگر چه كمتر از كر باشد، پاك است و آب طرف ديگر اگر به اندازه كر باشد يا به واسطه آبى كه تغيير نكرده به آب طرف منبع متصل باشد، پاك وگرنه، نجس است.
(٢) مكارم: ولى طرف ديگر اگر كمتر از كر باشد نجس مىشود مگر اين كه با آب تغيير نكرده اتّصال به چشمه داشته باشد.
[مسأله ٣١ آب چشمهاى كه جارى نيست]
مسأله ٣١ آب چشمهاى كه جارى نيست ولى طورى است كه اگر از آن بردارند باز مىجوشد، (حكم آب جارى دارد (١) . يعنى (٢) اگر نجاست به آن برسد، تا وقتى بو يا رنگ يا مزۀ آن به واسطۀ نجاست تغيير نكرده پاك است.
(١) مكارم: و با ملاقات نجاست نجس نمىشود، هر چند كمتر از كر باشد، هم چنين آبهاى ايستادۀ كنار نهرها كه متّصل به نهر است.
سيستانى: حكم آب جارى را ندارد، يعنى اگر نجاستى به آن برسد و كمتر از كُر باشد نجس مىشود.
زنجانى: آب جارى محسوب مىشود، يعنى اگر نجاست به آن برسد تا وقتى كه بو يا رنگ يا مزه آن به واسطه ملاقات با نجاست تغيير نكرده پاك است، و اگر بو يا رنگ يا مزهاش تغيير كرد با از بين رفتن تغيير، پاك مىشود.
(٢) [قسمت داخل پرانتز در رساله آيت اللّٰه فاضل نيست]