بارى علم به احكام، يكى از علوم سه‌گانه‌اى است كه مراجع عظام شيعه به آن اهتمام زيادى داشته و مُعْظَمِ عمر خويش را صرف آن نموده و رسائل فقهى خود را مهيّا ساخته، جهت اصلاح و الهى شدن جامعه، در اختيار مردم قرار مى‌دهند.

از طرف ديگر، هر مسلمانى طبق ضوابط دين و عقل، يكى از مراجع تقليد را به عنوان مرجع دينى خود برگزيده، خود را متعهّد و ملتزم مى‌كند به فتاواى او عمل نمايد. بدين جهت، همواره و در هر زمان، عدّه‌اى از علماى عِظام شيعه، مرجعيت دينى و الهى داشته و رسالۀ فقهى آنان در دسترس مقلّدين، بويژه فضلا و مروّجين احكام، وجود داشته است.

از طرفى امروزه مشكل است كه مروّجين احكام به راحتى رساله‌هاى همۀ مراجع را با خود داشته يا به فتاواى آنان استحضار داشته باشند، و از سوى ديگر بايد پاسخگوى مقلّدين مراجع پيشين قدّس اللّٰه اسرارهم و مراجع حىّ مدّ ظلّهم العالى باشند. لذا اين جانب با استغاثه از ذات لا يزال الهى و استمداد از اولياى دين عليهم السلام تصميم گرفتم رساله‌هاى مراجع عظام را با سبكى نوين، در يك توضيح المسائل تهيّه و تنظيم كنم و در اختيار علاقه‌مندان قرار دهم؛ كه بحمد اللّٰه اين كار (با صرف وقت نزديك به چهار سال مستمر، از اول روز تا پاسى از نيمه شب و قرائت مكرر رساله‌هاى مراجع عظام [١]و پس از آن به طور غير مستمر براى هر ويراش جديد) در سايۀ عنايات ذات اقدس الهى و توجهات اولياى دين عليهم السلام، در دو جلد به صورتى كه ملاحظه مى‌فرماييد انجام گرفت. « انه خير ناصر و معين» ان شاء اللّٰه اين كار ناچيز مورد رضايت خداوند سبحان جلّ و علا و اولياى دين بويژه حضرت بقيّة اللّٰه الأعظم حجّة بن الحسن العسكري روحى و أرواح العالمين لتراب مقدمه الفداء قرار گيرد، و خداوند پاداش اين كار را ذخيرۀ قبر و قيامت خود و والدين و اساتيد و مربّيانم قرار دهد.

رجاء واثق دارم كه اگر اهل فضل به اشكال و اشتباهى برخورد نمودند، حقير را عفو فرموده و نظر اصلاحى خود را ارسال فرمايند تا مورد استفاده قرار گيرد.

در پايان چند نكته را متذكر مى‌شوم:

١ به دليل رعايت اختصار، از آوردن القاب و عناوين مراجع محترم، خوددارى شده لذا از ارواح مقدّسۀ مراجع گذشته رضوان اللّٰه عليهم و ساحت مقدّس مراجع حاضر أدام اللّٰه ظلّهم عذرخواهى مى‌شود، و براى مراجع گذشته، علوّ درجات و براى مراجع حاضر، طول عمر با عزّت را از خداوند منّان خواهانم.

٢ رساله‌هايى كه مورد استفاده قرار گرفته، مطابق با آخرين رساله‌هاى تهيه شده از

[١] حد اقل ٢٦ مرتبه تا تاريخ پائيز ١٣٨١.