مى‌تواند عمل كند و اگر آن را هم نتواند انجام دهد بايد استغفار كند، اگر چه مثلاً يك مرتبه بگويد «استغفر اللّٰه» و احتياط واجب در فرض اخير آن است كه هر وقت بتواند كفاره را بدهد.

گلپايگانى: هر مقدار مى‌تواند صدقه به فقرا بدهد و اگر از دادن صدقه هم عاجز است هيجده روز پى‌درپى روزه بگيرد و اگر روزه هم نتوانست بگيرد استغفار كند و هر قدر مى‌تواند روزه بگيرد و اگر اصلاً نمى‌تواند روزه بگيرد اكتفا به استغفار نمايد اگر چه مثلاً يك مرتبه بگويد «استغفر اللّٰه» و احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواند كفاره را بدهد.

صافى: هر مقدار مى‌تواند صدقه به فقرا بدهد و استغفار كند و اگر از دادن صدقه هم عاجز باشد اكتفا به استغفار نمايد اگر چه مثلاً يك مرتبه بگويد «استغفر اللّٰه» . و احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواند كفّاره را بدهد.

فاضل: مخير است بين اين كه هيجده روز روزه بگيرد و يا اين كه هر چند مد كه مى‌تواند به فقرا اطعام بدهد و اگر نتواند بدهد، بايد استغفار كند اگر چه مثلاً يك مرتبه بگويد: استغفر اللّٰه و احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواند كفّاره را بدهد.

(٥) نورى: احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواند كفاره را بدهد.

خوئى، تبريزى: مسأله در كفارۀ افطار روزۀ ماه رمضان بايد يك بنده آزاد كند يا به دستورى كه در مسألۀ بعد گفته مى‌شود دو ماه روزه بگيرد، يا شصت فقير را سير كند يا به هر كدام يك مُد كه تقريباً ده سير است طعام يعنى گندم يا جو يا نان و مانند اينها بدهد و چنان چه اينها برايش ممكن نباشد بنا بر احتياط بايد به قدر امكان تصدق و استغفار نمايد و احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواند كفاره را بدهد.

سيستانى: يك مُد كه تقريباً (٧٥٠) گرم است. .

سيستانى: چنانچه اينها برايش ممكن نباشد، بايد به قدر امكان تصدق دهد و اگر ممكن نيست استغفار نمايد. .

مكارم: مسأله كفاره روزه يكى از سه چيز است: آزاد كردن يك بنده يا دو ماه روزه گرفتن، يا شصت فقير را سير كردن (و اگر به هر كدام يك «مُدّ» كه تقريباً (٧٥٠) گرم است گندم يا جو يا مانند آنها بدهد كافى است) و در زمان ما كه بنده آزاد كردن موضوع ندارد، در ميان دو چيز ديگر مخيّر است و به جاى گندم مى‌تواند مقدار نانى بدهد كه گندم آن به اندازۀ يك «مد» است. هر گاه هيچ يك از اين سه كار ممكن نشود هر چند «مد» كه مى‌تواند به فقرا اطعام كند و اگر نتواند، بايد (١٨) روز روزه بگيرد، و اگر نتواند، هر چند روز كه مى‌تواند به جا آورد و اگر نتواند، استغفار كند و همين اندازه كه در قلب بگويد: «استغفر اللّٰه» كافى است و واجب نيست بعداً كه قدرت پيدا كرد كفاره را بدهد.

[مسأله ١٦٦١ كسى كه مى‌خواهد دو ماه كفارۀ روزۀ رمضان را بگيرد]

مسأله ١٦٦١ كسى كه مى‌خواهد دو ماه كفارۀ روزۀ رمضان (١) را بگيرد، بايد سى و يك روز آن را (٢) پى‌درپى بگيرد (٣) و اگر بقيۀ آن پى‌درپى نباشد اشكال ندارد.

(١) خوئى، سيستانى: كفارۀ ماه رمضان. .

تبريزى: كفارۀ افطار روزۀ ماه رمضان. .