مكارم: مسأله اگر روزه دار به اندازه‌اى تشنه شود كه طاقت تحمّل آن را ندارد و يا ترس بيمارى و تلف داشته باشد، مى‌تواند به اندازۀ ضرورت، آب بنوشد ولى روزۀ او باطل مى‌شود و اگر ماه رمضان باشد، بايد بقيۀ روز را امساك كند.

[مسأله ١٥٨٢ جويدن غذا براى بچه يا پرنده و چشيدن غذا]

مسأله ١٥٨٢ جويدن غذا براى بچه يا پرنده و چشيدن غذا و مانند اينها كه معمولاً به حلق نمى‌رسد، اگر چه اتفاقاً به حلق برسد، روزه را باطل نمى‌كند (١) ، ولى اگر انسان از اول بداند كه به حلق مى‌رسد چنانچه فرو رود (٢) ، روزه‌اش باطل مى‌شود و بايد قضاى آن را بگيرد و كفاره هم بر او واجب است (٣) .

(١) بهجت: و احتياط مستحب است كه اين امور را در صورت عدم حاجت و ضرورت ترك كنند.

(٢) [عبارت « چنانچه فرو رود» در رساله آيات عظام: خوئى، سيستانى و تبريزى نيست]

(٣) گلپايگانى، صافى: اگر انسان از اوّل بداند كه به حلق مى‌رسد، روزه‌اش باطل مى‌شود هر چند به حلق نرسد و بايد قضاى آن را بگيرد و اگر به حلق رسيده، كفّاره هم بر او واجب است.

زنجانى: مسأله جويدن غذا براى بچه يا پرنده و چشيدن غذا و مانند اينها كه معمولاً فرو نمى‌رود، اگر چه اتفاقاً فرو رود روزه را باطل نمى‌كند، ولى اگر انسان از اول بداند كه فرو مى‌رود و روزه باطل مى‌شود، اگر قصد كند كه اين كار را انجام دهد، روزه‌اش باطل است؛ هر چند آن را انجام ندهد و اگر در اثر انجام اين كار غذا فرو رود، كفاره نيز دارد.

مكارم: مسأله جويدن غذا براى بچه و هم چنين چشيدن غذا و مانند آن، و شستشوى دهان با آب يا داروها اگر چيزى از آن فرو نرود، روزه را باطل نمى‌كند و اگر بدون اراده به حلق برسد، اشكالى ندارد، ولى اگر از اوّل بداند بى‌اختيار به حلق مى‌رسد روزه‌اش باطل است و قضا و كفّاره دارد.

[مسأله ١٥٨٣ انسان نمى‌تواند براى ضعف، روزه را بخورد]

مسأله ١٥٨٣ انسان نمى‌تواند براى ضعف، روزه را بخورد، ولى اگر ضعف او به قدرى است كه معمولاً نمى‌شود آن را تحمل كرد (١) ، خوردن روزه اشكال ندارد. (٢)

(١) بهجت: كه مشقّت شديدى داشته، به طورى كه معمولاً نمى‌شود آن را تحمّل كرد. .

(٢) زنجانى: بلى، بعضى از اشخاص مانند افراد پير مى‌توانند به جهت مشقت، روزه را بخورند.

بهجت: ولى اگر تا سال ديگر خوب شد، بايد قضاى آن را بگيرد.

مكارم: اگر ضعف او به قدرى است كه تحمّل آن بسيار مشكل شود، مى‌تواند روزه را بخورد، و هم چنين اگر خوف بيمارى داشته باشد.

٢ جِماع

[مسأله ١٥٨٤ جماع روزه را باطل مى‌كند]

مسأله ١٥٨٤ جماع روزه را باطل مى‌كند (١) اگر چه فقط به مقدار ختنه‌گاه داخل شود و منى هم بيرون نيايد.

(١) مكارم: «جماع» (نزديكى با زن) روزۀ هر دو طرف را باطل مى‌كند. .