كه اولاً: عبارت «نزد عرف عرب صدق كند كه آن حرف را ادا كرده است» به چه معنى است؟ ثانياً: آيا قواعد علم تجويد هم همانند قواعد علم صرف و نحو از عرف و كلام عرب استخراج نشده است؟ در اين صورت چگونه مى‌توان قائل به جدائى آن دو از ريشه خود شد؟ ثالثاً: اگر براى كسى از طريق معتبر يقين حاصل شود كه حروف را هنگام قرائت از مخارج صحيح خود ادا نمى‌كند و يا به طور كلى حروف و كلمات را صحيح تلفظ نمى‌نمايد و زمينۀ مناسبى براى يادگيرى از جميع جهات دارد، مثل اين كه استعداد خوبى و يا فرصت مناسبى براى فراگيرى اين علم دارد، آيا واجب است در حد استعداد سعى در آموختن قرائت صحيح نمايد؟ ج: ملاك در صحت قرائت، موافقت آن با نحوۀ قرائت اهل لغتى است كه قواعد تجويد از آنها گرفته شده است. بنا بر اين اگر اختلاف نظرات علماى تجويد در كيفيت تلفظ يكى از حروف ناشى از اختلاف آنان در فهم نحوۀ تلفظ اهل لغت باشد، مرجع حل اختلاف، خود عرف اهل لغت است. ولى اگر اختلاف نظرات آنان ناشى از اختلاف خود آنان در كيفيت تلفظ باشد، مكلّف در انتخاب هر يك از آن اقوال مخيّر است. كسى كه قرائت خود را صحيح نمى‌داند، بايد در صورت تمكن براى يادگيرى قرائت صحيح اقدام نمايد.

[س ٤٦٦ كسى كه از ابتدا و يا بر حسب عادت قصد خواندن سورۀ فاتحه و اخلاص را داشت]

س ٤٦٦: كسى كه از ابتدا و يا بر حسب عادت قصد خواندن سورۀ فاتحه و اخلاص را داشت و بسم اللّٰه الرحمن الرحيم را گفت ولى سهواً سوره را تعيين نكرد، آيا بايد از اول، سوره معينى را قصد نمايد و بعد بسم اللّٰه الرحمن الرحيم را قرائت كند؟ ج: اعادۀ بسم اللّٰه الرحمن الرحيم واجب نيست، بلكه مى‌تواند براى خواندن هر سوره‌اى به آن اكتفا كند.

[س ٤٦٧ آيا اداء كامل الفاظ عربى در نماز واجب است]

س ٤٦٧: آيا اداء كامل الفاظ عربى در نماز واجب است؟ آيا اگر كلمات به صورت عربى صحيح و كامل تلفظ نشود، نماز محكوم به صحت است؟ ج: واجب است كه همۀ ذكرهاى واجب نماز از قبيل قرائت حمد و سوره و غير آنها به طور صحيح قرائت شود و اگر نمازگزار كيفيت صحيح تلفظ كلمات عربى را نمى‌داند، واجب است كه ياد بگيرد و اگر قادر به يادگيرى نيست، معذور است.

[س ٤٦٨ قرائت قلبى در نماز]

س ٤٦٨: آيا بر قرائت قلبى در نماز يعنى گذراندن كلمات در قلب بدون تلفظ آنها، قرائت صدق مى‌كند يا خير؟ ج: عنوان قرائت بر آن صدق نمى‌كند و در نماز واجب است كه كلمات تلفظ شوند، به طورى كه قرائت بر آن صدق كند.

[س ٤٦٩ تعدادى از سوره‌هاى قرآن كريم يك سورۀ كامل محسوب نمى‌شوند]

س ٤٦٩: بنا بر نظر بعضى از مفسرين، تعدادى از سوره‌هاى قرآن كريم مثل سورۀ فيل، قريش، انشراح، و ضحى يك سورۀ كامل محسوب نمى‌شوند. آنان مى‌گويند: كسى كه يكى از آن دو سوره مثل سوره فيل را در نماز قرائت كند، حتماً بايد بعد از آن، سوره قريش را هم بخواند و هم چنين دو سورۀ انشراح و ضحى بايد با هم قرائت شوند. بنا بر اين اگر كسى بر اثر جهل به مسأله، سورۀ فيل يا انشراح را به تنهائى در نماز بخواند، وظيفۀ او چيست؟ ج: اگر در يادگيرى مسأله كوتاهى نكرده باشد، نمازهاى گذشتۀ او محكوم به صحت است.