رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٥٢١ - مسأله ٩٢٢ در پنج نماز اذان ساقط مىشود
فاضل: و آن را با مغرب همراه مىخواند؛ همراه خواندن و جمع كردن بين دو نماز در سه مورد مذكور مستحبّ است. .
بهجت: در صورتى كه با نماز مغرب جمع شود و بنا بر احتياط در اين سه صورت كه گفته شد، بايد اصلاً اذان نگويند، نه اين كه مستحبّ نباشد و گفتن آن بىاشكال باشد؛ ولى در جايى كه نماز عصر را با نماز ظهر با هم مىخوانند، خوب است براى نماز عصر اذان گفته نشود. .
(٥) فاضل، مكارم: كه بايد آن را بلا فاصله بعد از نماز ظهر يا مغرب بخواند. .
(٦) اراكى: و براى هر كس كه بين نماز ظهر و عصر و هم چنين بين نماز مغرب و عشاء فاصله نيندازد. .
مكارم: [و]به طور كلّى هر نمازى كه با نماز قبل همراه خوانده شود اذان آن ساقط مىشود و فاصله شدن نافله و تعقيب كافى نيست ولى اگر نمازها را جدا از هم هر يك را در وقت فضيلت خود به جا آورند اذان و اقامه هر دو مستحبّ است.
(٧) بهجت: و اگر فاصله پيدا كرد يا نافلهاى بين آنها خوانده شد، بنا بر اظهر اذان گفتن به استحباب خود باقى است.
فاضل: و ظاهراً با خواندن نافله، فاصله حاصل مىشود.
(٨) اراكى: و هم چنين كسى كه بين نماز ظهر و عصر و يا بين نماز مغرب و عشاء فاصله نيندازد، براى نماز دوّمش اذان ساقط مىشود.
گلپايگانى: فاصله شدن نافله كافى است براى عدم سقوط اذان بنا بر اقوى.
خوئى، تبريزى: مسأله در دو نماز اذان مشروع نيست: اول: نماز عصر (خوئى: در عرفات) روز عرفه كه روز نهم ذى حجه است. دوم: نماز عشاء شب عيد قربان، براى كسى كه در مشعر الحرام باشد، و در اين دو نماز در صورتى اذان ساقط مىشود كه با نماز قبلى هيچ فاصله نشود يا بين آنها كمى فاصله باشد.
زنجانى: مسأله انسان اگر نماز عصر را بدون فاصله يا با فاصلۀ كم بعد از نماز ظهر، يا نماز عشا را بدون فاصله يا با فاصلۀ كم بعد از نماز مغرب بخواند اذان نماز دوم ساقط مىشود. فاصله نينداختن بين نماز دوم و نماز اول در موارد زير مستحب يا لازم است: اول: نماز عصر روز جمعه، دوم: نماز عصر روز عرفه كه روز نهم ذى حجه است، سوم: نماز عشاى شب عيد قربان براى كسى كه در مشعر الحرام باشد، چهارم: نماز عصر و عشاى كسى كه نمىتواند از بيرون آمدن بول و غايط خوددارى كند. در اين موارد اگر به دستور استحبابى يا لزومى عمل كرد، اذان نماز دوّم ساقط است و اگر به اين دستور عمل نكرد و بين دو نماز فاصلۀ زيادى انداخت اذان ساقط نيست، و هم چنين است در ساير موارد اگر بين دو نماز فاصله نينداخت يا فاصلۀ كمى انداخت اذان نماز دوّم ساقط است، و خواندن نافله، فاصله حساب مىشود، بنا بر اين در صورت خواندن نافله، اذان ساقط نيست.
صافى: مسأله اذان عصر و عشا از كسى كه بين ظهر و عصر و مغرب و عشا جمع مىكند ساقط مىشود، خواه در موارد استحباب جمع باشد مثل نماز عصر روز جمعه، و نماز عصر روز عرفه كه روز نهم ذى حجه است در عرفات، و نماز عشاء شب عيد قربان براى كسى كه در مشعر الحرام است،