زنجانى: مسأله نماز خواندن در زمين بسيار وسيعى كه براى بيشتر مردم مشكل است موقع نماز از آنجا به جاى ديگرى بروند جايز و صحيح است؛ هر چند مالك آنها از نماز خواندن در آن جا نهى كرده باشد يا اين كه انسان بداند راضى نيست يا اين كه مالك آنها صغير يا مجنون باشد، ولى احتياط مستحب آن است كه در اين چند صورت در آنجا نماز نخوانند؛ ولى نماز غاصب در مكان غصبى به احتياط مستحب باطل است، هم چنين كسانى مانند همسر و فرزندان و مهمانهاى غاصب كه به حساب او در اين مكان تصرف مى‌كنند.

فاضل: مسأله در زمينهاى بسيار وسيعى كه براى مردم اجتناب از آن غير ممكن يا سخت است اگر چه صاحبانش كراهت داشته باشند، نماز خواندن و نشستن و خوابيدن در آن اشكال ندارد، اگر چه در مالكين آنها صغير و ديوانه باشد هر چند احتياط اين است كه در صورت علم به عدم رضايت صاحبان آنها از آن اجتناب شود.

سيستانى: مسأله نماز خواندن در زمينهاى بسيار وسيع جايز است هر چند كه مالك آنها صغير و يا مجنون باشد و يا آن كه راضى به نماز خواندن در آنها نباشند و هم چنين در باغها و زمين‌هايى كه در و ديوار ندارند بى‌اجازۀ مالك مى‌شود نماز خواند ولى در اين صورت اگر بداند مالك راضى نيست نبايد تصرف كند و اگر مالك صغير و يا مجنون باشد و يا آن كه گمان به راضى نبودن او داشته باشند احتياط لازم آن است كه در آنها تصرف نكنند و نماز خوانده نشود.

مكارم: مسأله در زمينهاى بزرگ زراعتى و غير زراعتى كه ديوار ندارد و زراعتى فعلاً در آن نيست نماز خواندن و نشستن و خوابيدن و تصرّفات جزئى اشكال ندارد خواه نزديك شهر و روستا باشد يا دور از آن و خواه مالكين آن صغير باشند يا كبير، ولى اگر صاحبش صريحاً بگويد راضى نيستم يا بدانيم قلباً راضى نيست تصرّف در آن حرام و نماز نيز اشكال دارد.

شرط دوم:

[مسأله ٨٨٠ مكان نمازگزار بايد بى‌حركت باشد]

مسأله ٨٨٠ مكان نمازگزار بايد بى‌حركت باشد و اگر به واسطۀ تنگى وقت يا جهت ديگر ناچار باشد در جايى كه حركت دارد، مانند اتومبيل و كشتى و ترن نماز بخواند، به قدرى كه ممكن است بايد در حال حركت چيزى نخواند (١) و اگر آنها از قبله به طرف ديگر حركت كنند به طرف قبله برگردد.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) خوئى، صافى: به قدرى كه ممكن است، بايد استقرار و قبله را رعايت نمايد. .

فاضل: شرط دوّم «استقرار» است. مكان نمازگزار بايد آرام و بدون حركت باشد لذا نماز در وسائل نقليه‌اى كه در حال حركت باعث تكان خوردن و عدم آرامش انسان مى‌شود باطل است مگر در زمان ناچارى مثلاً تنگى وقت كه در اين صورت نيز بايد تا جايى كه مى‌تواند شرايط نماز را رعايت كند و هنگام حركت و تكان خوردن چيزى نخواند و هر گاه وسيله نقليه تغيير مسير داد خود را به سمت قبله به چرخاند.

سيستانى: شرط دوم: مكان نمازگزار در نمازهاى واجب بايد طورى نباشد كه از شدّت حركت مانع از ايستادن نمازگزار و انجام ركوع و سجود اختيارى شود بلكه بنا بر احتياط لازم نبايد مانع