زنجانى: مسأله كسى كه مسافر است، اگر نماز ظهر و عصر خود را تا نزديكى غروب آفتاب به تأخير بيندازد، مسأله سه صورت دارد: اول: به اندازه خواندن سه ركعت نماز وقت دارد، در اين صورت نماز ظهر و عصر را به ترتيب مى‌خواند. دوم: به اين اندازه وقت ندارد ولى به اندازۀ يك ركعت يا بيشتر وقت دارد، در اين صورت نماز ظهرش قضا شده مى‌بايد نماز عصر را به جا آورد. سوم: به اندازه يك ركعت هم وقت نداشته باشد كه در اين صورت نماز ظهر و عصر هر دو قضا شده است. مسافر اگر نماز مغرب و عشا را تا نزديكى نيمه شب به تأخير بيندازد و به اندازه خواندن چهار ركعت وقت داشته باشد، بايد نماز مغرب و عشا را به ترتيب بخواند. در غير اين صورت، اگر تأخير بى‌عذر باشد سه صورت دارد: اول: به اندازۀ خواندن سه ركعت وقت داشته باشد، در اين صورت، نخست نماز عشا را خوانده و پس از آن فوراً نماز مغرب را مى‌خواند و بنا بر احتياط مستحب در آن نيت ادا يا قضا نكند. دوم: به اين اندازه هم وقت ندارد ولى به اندازۀ يك ركعت يا بيشتر وقت دارد، در اين صورت بايد نماز عشا را خوانده، سپس نماز مغرب را قضا كند و بنا بر احتياط مستحب نماز مغرب را تا پيش از طلوع فجر به جا آورده در آن نيت ادا يا قضا نكند. سوم: به اندازه يك ركعت هم وقت نداشته باشد، در اين صورت نماز مغرب و عشا قضا شده و بنا بر احتياط مستحب مى‌بايد آن دو را تا پيش از طلوع فجر به جا آورده، نيت ادا يا قضا نكند. و اگر تأخير تا وقتى كه كمتر از چهار ركعت وقت دارد با عذر صورت گيرد، مسأله دو صورت دارد: اول: به اندازه يك ركعت يا بيشتر وقت داشته باشد، در اين صورت بايد نماز مغرب را خوانده و تا پيش از طلوع فجر نماز عشا را به جا آورد و بنا بر احتياط مستحب نماز مغرب را پيش از آن بدون نيت ادا يا قضا اعاده كند و در نماز عشا نيز نيت خصوص ادا يا قضا نكند. دوم: به اندازه يك ركعت هم وقت نداشته باشد، در اين صورت مى‌بايد نماز مغرب و عشا را تا پيش از طلوع فجر ادا به جا آورد و بنا بر احتياط مستحب در آنها نيت خصوص ادا يا قضا نكند. در تأخير نماز مغرب و عشا براى مسافر تا نزديكى طلوع فجر با عذر سه صورت دارد: اول: به اندازۀ چهار ركعت وقت داشته باشد در اين صورت بايد نماز مغرب و عشا را به ترتيب بخواند و بنا بر احتياط مستحب در آنها نيت خصوص ادا يا قضا نكند. دوم: به اين اندازه وقت نداشته باشد ولى به اندازۀ يك ركعت يا بيشتر وقت داشته باشد، در اين صورت نماز مغربش قضا شده، مى‌بايد نماز عشا را در اين وقت به جا آورد و بنا بر احتياط مستحب نيت خصوص ادا يا قضا نكند، و سپس مغرب و عشا را قضا كند. سوم: به اندازه يك ركعت هم وقت نداشته باشد، در اين صورت نماز مغرب و عشا هر دو قضا شده است. و بنا بر احتياط مستحب در تأخير بدون عذر تا نزديكى طلوع فجر نيز حكم تأخير با عذر جارى مى‌شود؛ ولى نمى‌تواند در نماز نيت ادا كند.

[مسأله ٧٥١ مستحبّ است انسان نماز را در اوّل وقت آن بخواند]

مسأله ٧٥١ مستحبّ است انسان نماز را در اوّل وقت آن بخواند و راجع به آن خيلى سفارش شده است و هر چه به اول وقت نزديكتر باشد بهتر است (١) ، مگر آن كه تأخير آن از جهتى بهتر باشد، مثلاً صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند (٢) .