به جا آورده در آن نيت ادا يا قضا نكند. و اگر تأخير با عذر باشد سه صورت دارد: اول: به اندازه چهار ركعت وقت داشته باشد، در اين صورت نماز مغرب و عشا را به ترتيب انجام داده و بنا بر احتياط مستحب نماز مغرب را تا پيش از طلوع فجر، بدون نيت ادا يا قضا اعاده كند. دوم: به اندازه چهار ركعت وقت نداشته ولى به اندازه يك ركعت يا بيشتر وقت داشته باشد، در اين صورت بايد نماز مغرب را خوانده و تا پيش از طلوع فجر نماز عشا را به جا آورد. و بنا بر احتياط مستحب نماز مغرب را پيش از آن بدون نيت ادا يا قضا اعاده كند و در نماز عشا نيز نيت خصوص ادا يا قضا نكند. سوم: به اندازه يك ركعت هم وقت نداشته باشد، در اين صورت مى‌بايد نماز مغرب و عشا را تا پيش از طلوع فجر به جا آورد و بنا بر احتياط مستحب در آنها نيت خصوص ادا يا قضا نكند. در تأخير نماز مغرب و عشا تا نزديكى طلوع فجر با عذر سه صورت وجود دارد: اول: به اندازه پنج ركعت وقت داشته باشد در اين صورت بايد نماز مغرب و عشا را به ترتيب بخواند و بنا بر احتياط مستحب در آنها نيت خصوص ادا يا قضا نكند. دوم: به اين اندازه وقت نداشته باشد ولى به اندازۀ يك ركعت يا بيشتر وقت داشته باشد، در اين صورت نماز مغربش قضا شده، مى‌بايست نماز عشا را در اين وقت به جا آورد و بنا بر احتياط مستحب نيت خصوص ادا يا قضا نكند. سوم: به اندازه يك ركعت هم وقت نداشته باشد، در اين صورت نماز مغرب و عشا هر دو قضا شده است. گفتنى است كه در تأخير نماز مغرب و عشا تا نزديكى طلوع فجر بدون عذر نيز نظير اين سه صورت وجود دارد ولى گذشت كه با تأخير نماز مغرب و عشا از نصف شب بدون عذر، اين دو نماز قضا مى‌شوند و احتياط مستحب آن است كه حكم سه صورت تأخير با عذر در اينجا نيز جارى گردد؛ ولى نمى‌تواند در نماز نيت ادا كند.

[مسأله ٧٥٠ كسى كه مسافر است]

مسأله ٧٥٠ كسى كه مسافر است اگر تا مغرب (١) به اندازۀ خواندن سه ركعت نماز وقت دارد، بايد نماز ظهر و عصر را بخواند و اگر كمتر وقت دارد، بايد فقط عصر را بخواند و بعداً نماز ظهر را قضا كند. و اگر تا نصف شب به اندازۀ خواندن چهار ركعت نماز وقت دارد، بايد نماز مغرب و عشا را بخواند و اگر كمتر وقت دارد بايد فقط عشا را بخواند (٢) و بعداً مغرب را بدون نيّت ادا و قضا به جا آورد (٣) و چنانچه بعد از خواندن عشا، معلوم شود كه به مقدار يك ركعت يا بيشتر وقت به نصف شب مانده است بايد فوراً نماز مغرب را به نيّت ادا به جا آورد.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه مكارم نيست

(١) خوئى، تبريزى، سيستانى: تا غروب آفتاب. .

(٢) بهجت: و بلا فاصله مغرب را احتياطاً به قصد ما في الذّمّه به جا آورد. [پايان مسأله]

سيستانى: بايد نماز مغرب و عشا را به ترتيب بخواند و اگر به مقدار سه ركعت نماز وقت دارد بايد اوّل نماز عشا را بخواند و بعد مغرب را به جا آورد تا يك ركعت از نماز مغرب را در وقت انجام داده باشد و اگر كمتر از سه ركعت نماز وقت دارد بايد اوّل عشا را بخواند. .

(٣) گلپايگانى، صافى: بعداً مغرب را به قصد ما في الذّمه به جا آورد. .

خوئى، تبريزى: بعداً مغرب را به جا آورد. .