مسأله ٦٢٢ ميّت را نبايد در جاى غصبى دفن كنند و دفن كردن در جايى كه براى غير دفن كردن وقف شده (١) و در مسجد اگر ضرر به مسلمانان باشد يا مزاحم نمازشان باشد جايز نيست، بلكه اقوى آن است كه اصلاً در مسجد دفن نكنند و در زمينى كه مثل مسجد براى غير دفن كردن وقف شده جايز نيست.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) اراكى، فاضل: مثل مسجد (فاضل: و حسينيه) جايز نيست. [پايان مسأله]

خوئى، گلپايگانى، تبريزى، صافى: مسأله دفن ميت در جاى غصبى و در زمينى كه مثل مسجد براى غير دفن كردن وقف شده، جايز نيست.

زنجانى: و حسينيه و مدرسۀ علميه. .

سيستانى: در صورتى كه موجب ضرر به وقف يا مزاحم جهت وقف باشد جايز نيست و هم چنين است بنا بر احتياط واجب اگر موجب ضرر يا مزاحمت نباشد.

مكارم: مسأله ميت را نبايد در جاى غصبى دفن كنند و هم چنين در جايى كه براى دفن وقف نشده است (مانند مساجد و مدارس دينى) ، مگر اين كه از اوّل جايى را براى دفن در نظر بگيرند و از وقف مستثنى كنند.

[مسأله ٦٢٣ دفن ميّت در قبر مردۀ ديگر]

مسأله ٦٢٣ دفن ميّت در قبر مردۀ ديگر اگر موجب نبش شود جايز نيست.

اين مسأله، در رسالۀ آيت اللّٰه بهجت نيست

اراكى: مسأله دفن ميّت در قبر مردۀ ديگر پيش از آن كه قبر و خود ميّت از بين رفته باشد جايز نيست.

گلپايگانى، تبريزى، صافى: مسأله دفن ميّت در قبر مردۀ ديگر جايز نيست مگر آن كه قبر، كهنه شده و ميّت اوّلى از بين رفته باشد.

زنجانى: بنا بر احتياط جايز نيست. .

خوئى، زنجانى: بكلى از بين رفته باشد.

مكارم: مسأله دفن ميّت در قبر مردۀ ديگر در صورتى كه موجب نبش نشود يعنى بدن مردۀ قبلى ظاهر نگردد و زمين هم مباح يا وقف عام باشد مانعى ندارد.

نورى: مسأله لازم است كه ميت را در قبر مرده ديگر پيش از آن كه پوسيده شود، دفن ننمايند.

فاضل: مسأله دفن ميّت در قبر مردۀ ديگر جايز نيست، مگر آن كه قبر كهنه شده باشد و ميّت اوّلى حتّى استخوانهايش از بين رفته باشد و زمين قبر وقف قبرستان باشد و ملك فردى باشد كه اجازه دفن ميت دوّم را بدهد يا زمين موات باشد و اگر احتمال برود كه جنازه سابق هنوز به طور كامل از بين نرفته نبش قبر براى دفن مجدد يا هر امر ديگرى جايز نيست ولى اگر نبش شد دفن مجدد مانعى ندارد.

سيستانى: مسأله نبش قبر مرده‌اى براى آن كه مردۀ ديگر در آن دفن شود جايز نيست، مگر آن كه قبر كهنه شده و ميت اولى بكلى از بين رفته باشد.