(٢) زنجانى: حرام و بنا بر احتياط واجب باطل است؛ ولى اگر صاحب آن سابقاً راضى بوده و معلوم نيست كه از رضايت خود برگشته يا نه، وضو گرفتن جايز و صحيح است. و اگر آب وضو از صورت و دستها در جاى غصبى بريزد بنا بر احتياط واجب وضوى او باطل است؛ چه بتواند در جاى ديگر وضو بگيرد يا نتواند.

(٣) [قسمت داخل پرانتز در رساله آيات عظام: گلپايگانى، خوئى، سيستانى، صافى و تبريزى نيست]

(٤) سيستانى: يا آن كه فضايى كه در آن وضو مى‌گيرد غصبى باشد. .

(٥) اراكى: چنانچه تصرّف در جاى غصبى باشد و يا مستلزم تصرّف باشد، وضوى او باطل است.

گلپايگانى، صافى: چنانچه در غير آنجا نتواند وضو بگيرد، وضوى او باطل مى‌باشد و اگر در غير آنجا بتواند وضو بگيرد، وضو صحيح است.

خوئى، تبريزى، سيستانى: چنانچه در غير آنجا نتواند وضو بگيرد، تكليف او تيمّم است. و اگر در غير آنجا بتواند وضو بگيرد لازم است كه در غير آنجا وضو بگيرد، ولى چنانچه در هر دو صورت معصيت كرده، و همان جا وضو بگيرد وضويش صحيح است.

بهجت: مسأله اگر كسى به قصد وضو، آب غصبى را به صورت يا دستهاى خود بريزد و موقع آب ريختن، ملتفت غصبى بودن آب باشد وضويش باطل است. ولى اگر بدون توجّه به غصبى بودن آب، وضو گرفت، اگر چه در اثناءِ وضو فهميد و بقيۀ وضو را با آب مباح انجام داد وضويش صحيح است امّا قيمت آن آب غصبى را ضامن است.

مسأله اختصاصى

بهجت: مسأله ٢٧١ اگر كسى بدون قصد وضو، آب غصبى را به صورت و دستهاى خود ريخت و پس از آن كه عرفاً آب از بين رفت به قصد وضو گرفتن به صورت و دستهاى خود كه تر شده است دست كشيد، وضويش صحيح است.

[مسأله ٢٦٨ وضو گرفتن از حوض مدرسه]

مسأله ٢٦٨ وضو گرفتن از حوض مدرسه‌اى كه انسان نمى‌داند آن حوض را براى همۀ مردم وقف كرده‌اند يا براى محصلين همان مدرسه، در صورتى كه معمولاً مردم از آب آن وضو بگيرند (١) اشكال ندارد. (٢)

(١) فاضل: و وضو گرفتن مردم كاشف از اجازۀ عمومى باشد. .

بهجت: و معلوم نباشد كه از روى غفلت و يا عدم مبالات، وضو مى‌گيرند. .

صافى: در صورتى كه از وضوى مردم از آب آن، اطمينان به عموم وقفيت آن پيدا شود. .

سيستانى: در صورتى كه معمولاً مردم از آن حوض وضو مى‌گيرند و كسى منع نمى‌كند. .

(٢) بهجت: اگر با ساكنين مزاحمت نداشته باشد.

مكارم: مسأله وضو گرفتن از آب مدارس علوم دينى كه نمى‌داند آب آن را براى همه مردم وقف كرده‌اند يا فقط براى طلاّب همان مدرسه، اشكال دارد، مگر در صورتى كه معمولاً مردم متديّن از آب آنجا وضو بگيرند به طورى كه نشانۀ عمومى بودن وقف باشد.