تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٠ - ١٨ - كار عقل جزيى سود جويى و تقويت خود طبيعى و پيروزى در ميدان تنازع در بقاء است

موضوع دوم - بطلان نظريهء فرويد در بارهء منشأ وجدان است كه پنداشته است از امر و نهى و ساير انگيزه هاى دوران كودكى در خانواده ناشى مى شود . او نفهميده است كه چنان كه بازيهاى كودك نمى تواند در آن كودك كه سلولهاى مغزى و ارگانيسم انديشه و تعقلش مختل است ، عقل ايجاد كند ، همچنين امر و نهى و ساير انگيزه ها در آن كودك كه هستهء اصلى وجدان را با خود نياورده است ، نمى تواند وجدان ايجاد نمايد .
١٨ - كار عقل جزيى سود جويى و تقويت خود طبيعى و پيروزى در ميدان تنازع در بقاء است .

هم مزاج خر شده است اين عقل پست فكرش اين كه چون علف آرد به دست [١] عقل اسير است و همى خواهد ز حق روزى بىرنج و نعمت بر طبق [٢] عقل جزيى عقل استخراج نيست جز پذيراى من و محتاج نيست [٣] نيز جوع و حاجتم از حد گذشت صبر و عقلم از تجوّع ياوه گشت [٤] تا بدين عقل آورى ارزاق را ز ان دگر مفرش كنى اطباق را [٥] عقل راه نااميدى كى رود ؟
عشق باشد كان طرف بر سر دود لا ابالى عشق باشد نى خرد عقل آن جويد كز آن سودى برد [٦] تاجران ساحران لا شيء فروش عقلها را تيره كرده از خروش [٧]

[١] دفتر دوم ، ص ١١٧ بيت ٥٥ . .
[٢] دفتر دوم ، ص ١٧٧ بيت ١٨ . .
[٣] دفتر چهارم ، ص ٢٣٦ بيت ٦١ . .
[٤] دفتر پنجم ، ص ٣٢٣ بيت ١١ . .
[٥] دفتر پنجم ، ص ٣٣٣ بيت ٥٨ . .
[٦] دفتر ششم ، ص ٣٨١ بيت ٦٧ و ٦٨ . .
[٧] دفتر ششم ، ص ٤٢٢ بيت ٢٧ . .