تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٢٣ - موقعيتهاى مخصوص است كه ديدگاه هاى مخصوص براى ناظران مى سازد

مجنون براى فرزندش مطرح مى شد ، موجوديت او را با عاطفهء مادرى و فرزندى توجيه مى كرد ، در حالى كه براى مجنون تنها از نظر عشق و تمايل جنسى قابل تفسير بود و پدر ليلى هم با عاطفهء پدرى و دخترى در وى مى نگريست .
٣ - شرايط و مقتضياتى كه پيرامون موضوع را فرا گرفته است - اين شرايط اعم از زمان و مكان و عوامل طبيعى و انسانى است كه موجب مى شود براى ناظرين از يك حقيقت هزاران قيافه بسازد ، به طورى كه ممكن است همان شرايط يك حقيقت را در نمودهاى متضاد نشان بدهد . همين موجود انسانى را در نظر بگيريم كه از نظر طبيعى و روانى تقريبا موجود واحدى است ، حالا اختلاف ديدگاهها را دقت فرماييد :
١ - از نظر يك انسان الهى - نهالى است از نهالهاى باغ خداوندى نمونه‌اى از شعاع خورشيد ربوبى در او وجود دارد .
٢ - از نظر يك انسان سود جو - موجوديست كه مى تواند وسيلهء سود بخشى بوده تمام موجوديت طبيعى و روانىاش همه و همه مانند درختى است كه فقط مطلوبيت خود را از بار دادن به ديگران دارا مى باشد ، همهء انسانها را در باغ وجود براى او كاشته شده‌اند كدام باغبان آنها را كاشته است ؟ به او چه براى چه كاشته است ؟ به او چه اما خودش خودش براى سود بردن آفريده شده است ٣ - از نظر يك انسان ستمديده كه قوانين و كيفرها و قضات حق انسانيت او را منكر شده‌اند . موجوديت او در چنگال قواى سه گانه متلاشى شده است ، قيافهء اين گونه انسانها را در ژان والژان كتاب بىنوايان مطالعه نماييد .
در نظر اين گونه انسانها ، نوع انسانى گرگى است كه ناتوانان به منزلهء ميشهاى بىدست و پاى آنها هستند .
٤ - از نظر شهوت پرستان - انسانها موجوداتى هستند كه براى تخليه شهوت يكديگر آفريده شده‌اند . حكمت آفرينش چشم ، تنها نگريستن با سافل اعضا و زيبايىهاى