پسر محبوبم! در آنچه ميان تو و ديگران مى‌گذرد، خود را ترازويى پندار؛ و براى ديگرى همان را بخواه كه براى خويش مى‌خواهى و آن را كه براى خود نمى‌خواهى، براى ديگرى نيز مخواه؛ و ستم مَوَرز، آن سان كه نمى‌خواهى بر تو ستم شود؛ و نيكى كن، همان‌گونه كه مى‌خواهى به تو نيكى شود؛ و هر چه را از ديگرى زشت مى‌شمارى، از خويش نيز زشت شمار؛ و چيزى را براى مردم بپسند كه براى خود مى‌پسندى؛ و آنچه نمى‌دانى، مگوى، هر چند آنچه مى‌دانى، اندك باشد و آنچه نمى‌پسندى به تو گويند، تو هم مگو.

و بدان كه خودپسندى، خلافِ راه راست و آفت خِرَدهاست. پس براى معاش خود سخت بكوش؛ ولى دارايى‌ات را براى ديگران ذخيره مكن (صرفا براى وارثانت مگذار و در راه خير خرج كن تا خود نيز بهره بَرى). آن‌گاه كه به راه راست هدايت شدى، در برابر پروردگارت بيشتر فروتن باش. و بدان كه پيشاپيشِ تو راهى است دراز و رنجى جان گداز و در اين راه، از كوشش نيكو و برگرفتن توشه به قدرى كه تو را برسانَد، در عين آن كه پشتت سبُك مانَد، بى‌نياز نيستى. پس بيش از توان خود، بار بر پشتت مگذار كه سنگينىِ آن، بر تو گران آيد. هرگاه مستمندى را يافتى كه توشه‌ات را تا روز قيامت ببَرَد و در آن روز كه بدان نياز دارى، همه آن را به تو باز پس دهد، چنين كسى را غنيمت شمار و [با دستگيرى از آن مستمند] بار خود را بر او نِهْ و اكنون كه توان دارى، بيشتر به وى [كمك كن و] توشه رسان، كه ممكن است [فردا، موقعيت كارى چون‌] آن را بجويى، امّا نيابى.

و غنيمت بشمار كسى را كه در حال توانگرى‌ات، از تو وام بخواهد تا در روز سختى‌ات [كه از هول قيامت در هراسى،] آن را به تو ادا كند.

و بدان كه پيش روى توگردنه‌اى است بس دشوار كه هر كس بارش سبُك‌تر باشد، در گذر از آن، نيكو حال‌تر از كسى است كه بارى گران بر دوش دارد و آن كه آهسته مى‌رود، از آن كه شتاب مى‌ورزد، بدْ حال‌تر است.

و بدان كه ناگزير، جاىِ فرودآمدنت از آن گردنه، يا بهشت است يا آتشِ [جهنّم‌]. پس پيش از فرود آمدنت، براى خود، [جايگاه دلخواهت را] بجوى و منزلت را پيش از درآمدنت، مهيّا ساز، كه پس از مرگ، نه وسيله‌اى براى خشنود گرداندنِ [خدا] هست و نه راه بازگشتى به دنيا.